De bescherming van monumenten in Nederland

Monumentenzorg is de bescherming, instandhouding, het onderhoud en het herstel van belangrijke onroerende goederen. Nederland heeft rijksmonumenten, gemeentelijke en provinciale monumenten. Voor de verschillende monumenten gelden verschillende rechten en plichten. 

Afbeelding
Verhalen

Uw gemeente als eerste aanspreekpunt

De monumentenzorg in Nederland is de gemeente uw eerste aanspreekpunt over regelgeving rondom monumenten. De gemeente voert de wet- en regelgeving uit, helpt u met de vraag of u wel of geen vergunning nodig heeft en geeft advies over de haalbaarheid van uw plannen.  

Afbeelding
Wetten

Wetten en regels

Uw monument onderhouden, restaureren of verbouwen? Neem dan zo snel mogelijk contact op met uw gemeente, zij beoordelen de haalbaarheid van uw plannen nog voordat u de Omgevingsvergunning aanvraagt. Bij grote ingrepen, sloop of het herbestemmen van rijksmonumenten, vraagt de gemeente advies aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 

Afbeelding
Euroteken

Subsidies, regelingen en fondsen

Subsidies, fondsen en leningen zijn er voor u als monumenteigenaar of bewoner. Komt u niet in aanmerking voor subsidie? Dan is aanspraak maken op een lening met lage rente via het Nationaal Restauratiefonds of op een ander fonds een mogelijkheid.

Afbeelding
Stadsaanzicht

Bescherming van verschillende monumenten

In Nederland zijn er verschillende typen monumenten: rijksmonumenten, provinciale monumenten, gemeentelijke monumenten en beschermde stadsgezichten of dorpsgezichten. Hoe zijn ze beschermd?

 

Afbeelding
Uitvoering

Vervallen monument in de buurt. Wat nu?

De meeste monumenteneigenaren zorgen goed voor hun huis. Toch kan het voorkomen dat een historisch gebouw in uw omgeving in verval raakt. Maakt u zich zorgen over de staat van een oud pand in uw buurt? Wij vertellen u graag wat u hieraan kan doen.

Rijksmomumenten

Heeft u een monument? Dan is de bescherming wettelijk geregeld in de Erfgoedwet. Onder deze wet vallen ook groene monumenten, zoals tuinen en parken, en archeologische monumenten. Er zijn speciale financiële regelingen zoals subsidies en laagrentende leningen beschikbaar voor u als eigenaar van een rijksmonument. Deze vraagt u aan bij het Nationaal Restauratiefonds, de overheid of uw provincie.
 

Rijksmonument de Cuyperskerk

Provinciale- en gemeentelijke monumenten
De bescherming voor uw provinciale- of gemeentelijke monument met de daarbij horende rechten en plichten staan in de provinciale of gemeentelijke monumentenverordening en in de bestemmingsplannen van de gemeente of provincie. Deze plannen vindt u vaak op de website van uw gemeente.

Lees meer over gemeentelijke monumenten en provinciale monumenten.

Stads- en dorpsgezichten
In Nederland zijn er ruim 450 stads- of dorpsgezichten. Deze gebieden zijn beschermd in de Monumentenwet van 1988 en in de bestemmingsplannen van de gemeente. Niet alle gebouwen binnen een beschermde stads- en dorpsgezicht zijn direct ook een monument. Werkzaamheden en wijzigingen aan uw monument zijn soms vergunningsplichtig.

Lees meer over stads- of dorpsgezichten.

Informatie en helpende instanties

Monumentenwacht

Wanneer schakelt u de monumentenwacht in? En wat levert het op? Hier leest u er alles over. 

Afbeelding
Stadsaanzicht

Organisaties en instanties

Er zijn veel instanties in Nederland die zich bezighouden met het Nederlandse erfgoed. Landelijke organisaties zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, organisaties voor onderhoud en restauratie zoals de Monumentenwacht en belangenverenigingen zoals Bewoond Bewaard.

Verhalen uit de praktijk

Benieuwd naar ervaringen van anderen?

Of u nu een monumenteigenaar of specialist bent. In Monumenten Community helpt iedereen elkaar met het maken van de juiste keuzes.

Bernard Brons

Wilt u meer weten over de financiering van restauratie, onderhoud of verduurzaming van uw monument? Neem dan contact op met Bernard Brons, accountmanager Restauratiefonds, regio Noord- en Zuid-Holland.
Bernard Brons
Naar boven