Emmahuis, Alphen aan den Rijn

Inleiding

Het Emmahuis (KINDERTEHUIS) werd in 1897 voltooid als tehuis voor kinderen vanaf drie jaar die nog een moeder nodig hadden. In 1898 werd tegen het gebouw een ziekenhuisje gebouwd, dat in 1914 werd vervangen door een barak achter het inmiddels eveneens gesloopte kindertehuis. In 1930 werd het gebouw gerestaureerd door de gebroeders M.A. en J. van Nieukerken. Het diende toen als onderdak voor meisjes van 12 tot 17 jaar. Koningin Emma wijdde het huis in, waardoor het sindsdien de naam Emmahuis draagt. Het gebouw sluit het park aan de noordkant af.

Aan de parkkant (zuid) zijn de gevelopeningen inmiddels anders ingevuld. Aan de Offringalaan (noord) zijn met name nieuwe aanbouwen toegevoegd. De hoofdvorm van het gebouw is echter gehandhaafd.

Omschrijving

Het Emmahuis is in rode baksteen opgetrokken over twee bouwlagen op een langgerekte plattegrond. Het hoofdvolume wordt afgedekt door een gebroken schilddak, met gesmoorde tuile-du-Nord pannen en oorspronkelijk reeksen kleine dakkapellen. De uiteinden van het langgerekte bouwvolume worden gekenmerkt door torenvormige eindpaviljoens onder tent- en schilddaken met Hollandse pannen, een zeeg en pironnen. Met name aan de westkant volumes in verschillende hoogtes. De gevels zijn geleed door rechtgesloten vensters met roedenverdeling en hardstenen waterdorpels. Verder kunststenen aanzet- en sluitstenen, muurankers, ijzeren vergaarbakken, tandlijsten in metselwerk, en een reliëf met het opschrift "Een ding in noodig Lucas 10, v 38-42." Bovenlangs delen van gevels opengewerkte metselwerk randen.

De rondboogvormige gevelopeningen in de zuidelijke langsgevel waren oorspronkelijk open en vormden het aangezicht van galerijen, loggia's en ingangsportieken.

In het INTERIEUR zijn alleen van belang de drie trappenhuizen; verder is het interieur vernieuwd.

Waardering

Het Emmahuis is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde te weten de rol die het heeft gespeeld in de sociaal-culturele ontwikkeling van kindertehuizen in het begin van de twintigste eeuw.

In stedenbouwkundig opzicht is het Emmahuis centrale gebouw van algemeen belang vanwege de functionele en ruimtelijke samenhang met de andere onderdelen van het complex in de parkaanleg.

Locatie

Rijksmonument nummer
516136
Complexnaam
Marthastichting
Provincie
Complexomschrijving

Inleiding

Begin 1883 werd in Amsterdam "De Vereniging Marthastichting voor onverzorgde kinderen" opgericht. Voorzitter Cornelis Geel, van oorsprong leraar in de Jordaan in Amsterdam, week wegens ruimtegebrek voor de opvang van verwaarloosde kinderen uit naar Alphen aan den Rijn. Nadat de kinderen eerst in een jongenshuis en school in de Julianastraat ondergebracht en onderwezen werden, vond in 1897 de verhuizing plaats naar het buiten Rijnstroom. Het huis van de buitenplaats functioneerde aanvankelijk als directeurswoning. Daarachter werden in een nieuw PARK in de Engelse Landschapsstijl van tuinarchitect Copijn uit Groenekan in fases diverse (bij)gebouwen voor de verzorging van de kinderen neergezet. In het park staan niet alleen gebouwen maar ook een ZITBANK, neergezet bij het afscheid van ds. Voors in 1935, en een BRUGGETJE. Het park is toegankelijk middels een TOEGANGSHEK.

In 1897 werd het moederhuis (KINDERTEHUIS) voor kinderen vanaf drie jaar voltooid. Na de restauratie in 1930 door M.A. en J. van Nieukerken werd het door koningin Emma gewijd en deed het Emmahuis dienst als tehuis voor meisjes van 12 jaar tot 17 jaar. Het centrale gebouw (KINDERTEHUIS) werd in 1911 in gebruik genomen. Het Prinses Juliana Kinderhuis, dat in 1912 werd ingewijd, is inmiddels afgebroken om plaats te maken voor een appartementengebouw. De Koningin WilhelminaSCHOOL met bijbehorende KAPEL is nog in tact. Zowel de school als de ernaast gelegen SCHOOLMEESTERSWONING zijn ontworpen in 1912 en voltooid in 1914. In 1924 werd achter het oorspronkelijke buitenhuis naar ontwerp van de gebroeders Marie Adrianus en Johan van Nieukerken een nieuwe VILLA gebouwd. Het oude Rijnstroom werd eveneens in 1924 wegens verval afgebroken. Het KOETSHUIS achter de nieuwe villa behoorde waarschijnlijk bij de boerderij die oorspronkelijk achter het oude huis stond.

Bij de TUINMANSWONING bevond zich oorspronkelijk een moestuin waar de groenten voor het gehele complex werden verbouwd. Deze moestuin is inmiddels verdwenen. De bijbehorende BOOMGAARD is wel bewaard gebleven.

Alle gebouwen van het complex zijn ontworpen in de Nieuw-Historiserende bouwstijl. De villa is echter klassieker vormgegeven dan de andere gebouwen.

In het park bevinden zich ook een aantal paviljoens uit de jaren dertig en naoorlogse bijgebouwen van de Marthastichting. Deze zijn voor de bescherming van ondergeschikt belang.

Waardering

Het complex van de Marthastichting is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde te weten de rol die het heeft gespeeld in de sociaal-culturele ontwikkeling van kindertehuizen in het begin van de twintigste eeuw.

Het complex van de Marthastichting is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde en wel de vormgeving in de Nieuw-Historiserende bouwstijl en de plaats die de gebouwen innemen in het oeuvre van de gebroeders Van Nieukerken.

De onderlinge samenhang van de onderdelen van het complex in de parkaanleg geven het complex een bijzonder hoge ensemblewaarde.

Het exterieur van de aanleg, boomgaard en gebouwen is in hoge mate gaaf.

Een dusdanig compleet en vrijwel gaaf complex in de zorgsector is inmiddels vrij zeldzaam.

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Kindertehuis Cultuur, gezondheid en wetenschap Sociale zorg, liefdadigheid oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
W.M. Offringalaan 2 2406 JB Alphen aan den Rijn Ja
W.M. Offringalaan 4 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 6 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 8 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 10 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 12 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 14 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 16 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 18 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 20 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 22 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 24 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 26 2406 JB Alphen aan den Rijn
W.M. Offringalaan 28 2406 JB Alphen aan den Rijn
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
5922 C 5933 A1 Aarlanderveen
5922 C 5933 A7 Aarlanderveen
5922 C 5933 A17 Aarlanderveen
5922 C 5933 A9 Aarlanderveen
5922 C 5933 A8 Aarlanderveen
5922 C 5933 A10 Aarlanderveen
5922 C 5933 A11 Aarlanderveen
5922 C 5933 A16 Aarlanderveen
5922 C 5933 A12 Aarlanderveen
5922 C 5933 A15 Aarlanderveen
5922 C 5933 A13 Aarlanderveen
5922 C 5933 A14 Aarlanderveen
5922 C 5933 A6 Aarlanderveen
5922 C 5933 A18 Aarlanderveen
5922 C 5933 A5 Aarlanderveen
5922 C 5933 A21 Aarlanderveen
5922 C 5933 A4 Aarlanderveen
5922 C 5933 A19 Aarlanderveen
5922 C 5933 A20 Aarlanderveen
5922 C 5933 A2 Aarlanderveen
5922 C 5933 A22 Aarlanderveen
5922 C 5933 A27 Aarlanderveen
5922 C 5933 A3 Aarlanderveen
5922 C 5933 A28 Aarlanderveen
5922 C 5933 A24 Aarlanderveen
5922 C 5933 A26 Aarlanderveen
5922 C 5933 A23 Aarlanderveen
5922 C 5933 A25 Aarlanderveen
Bouwperioden
Start Eind Notitie Beschrijving
1897 1897 vervaardiging
1930 1930 restauratie
Ambachten
Name Beroep Notitie
Nieukerken, M.A ; Zuid-Holland architect / bouwkundige / constructeur
Nieukerken, J. ; Zuid-Holland architect / bouwkundige / constructeur
Naar boven