Cornelis Geellaan 43, Alphen aan den Rijn

Inleiding

Aan de lobvormige vijver in het park staat een ZITBANK, onderdeel van het complex van de Martastichting, in een Expressionistische vormgeving. Aanleiding tot de bouw van de bank is vermeld op een gedenksteen: "De burgerij van Alphen aan den Rijn aan Ds. A.W. Voors, 1907. Bij zijn afscheid als predikant, directeur 1935".

Omschrijving

De zitbank bestaat uit in rode baksteen opgetrokken muurtjes met kunststenen afdekplaten en gemetselde plantenbakken waartegen houten zittingen en rugleuningen zijn bevestigd. Het is opgebouwd uit een rechte lange bank en geknikte zijarmen met korte banken; daarvoor een iets verhoogde bestrating. Boven de centrale bank een kunststenen fries met inscriptie (zie inleiding). Aan weerszijden van het fries gemetselde holle pijlers.

De verschillende hoogtes van de gemetselde volumes, de rollagen in het metselwerk en de kunststenen afdekplaten geven de bank een architectonische uitstraling.

Waardering

De zitbank is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde te weten de Expressionistische vormgeving

In stedenbouwkundig opzicht is de zitbank van algemeen belang vanwege de functionele en ruimtelijke samenhang met de onderdelen van het complex van de Marthastichting die in het park staan.

De zitbank is gaaf bewaard gebleven gelet op materiaalgebruik en vormgeving.

Locatie

Rijksmonument nummer
516131
Complexnaam
Marthastichting
Provincie
Complexomschrijving

Inleiding

Begin 1883 werd in Amsterdam "De Vereniging Marthastichting voor onverzorgde kinderen" opgericht. Voorzitter Cornelis Geel, van oorsprong leraar in de Jordaan in Amsterdam, week wegens ruimtegebrek voor de opvang van verwaarloosde kinderen uit naar Alphen aan den Rijn. Nadat de kinderen eerst in een jongenshuis en school in de Julianastraat ondergebracht en onderwezen werden, vond in 1897 de verhuizing plaats naar het buiten Rijnstroom. Het huis van de buitenplaats functioneerde aanvankelijk als directeurswoning. Daarachter werden in een nieuw PARK in de Engelse Landschapsstijl van tuinarchitect Copijn uit Groenekan in fases diverse (bij)gebouwen voor de verzorging van de kinderen neergezet. In het park staan niet alleen gebouwen maar ook een ZITBANK, neergezet bij het afscheid van ds. Voors in 1935, en een BRUGGETJE. Het park is toegankelijk middels een TOEGANGSHEK.

In 1897 werd het moederhuis (KINDERTEHUIS) voor kinderen vanaf drie jaar voltooid. Na de restauratie in 1930 door M.A. en J. van Nieukerken werd het door koningin Emma gewijd en deed het Emmahuis dienst als tehuis voor meisjes van 12 jaar tot 17 jaar. Het centrale gebouw (KINDERTEHUIS) werd in 1911 in gebruik genomen. Het Prinses Juliana Kinderhuis, dat in 1912 werd ingewijd, is inmiddels afgebroken om plaats te maken voor een appartementengebouw. De Koningin WilhelminaSCHOOL met bijbehorende KAPEL is nog in tact. Zowel de school als de ernaast gelegen SCHOOLMEESTERSWONING zijn ontworpen in 1912 en voltooid in 1914. In 1924 werd achter het oorspronkelijke buitenhuis naar ontwerp van de gebroeders Marie Adrianus en Johan van Nieukerken een nieuwe VILLA gebouwd. Het oude Rijnstroom werd eveneens in 1924 wegens verval afgebroken. Het KOETSHUIS achter de nieuwe villa behoorde waarschijnlijk bij de boerderij die oorspronkelijk achter het oude huis stond.

Bij de TUINMANSWONING bevond zich oorspronkelijk een moestuin waar de groenten voor het gehele complex werden verbouwd. Deze moestuin is inmiddels verdwenen. De bijbehorende BOOMGAARD is wel bewaard gebleven.

Alle gebouwen van het complex zijn ontworpen in de Nieuw-Historiserende bouwstijl. De villa is echter klassieker vormgegeven dan de andere gebouwen.

In het park bevinden zich ook een aantal paviljoens uit de jaren dertig en naoorlogse bijgebouwen van de Marthastichting. Deze zijn voor de bescherming van ondergeschikt belang.

Waardering

Het complex van de Marthastichting is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde te weten de rol die het heeft gespeeld in de sociaal-culturele ontwikkeling van kindertehuizen in het begin van de twintigste eeuw.

Het complex van de Marthastichting is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde en wel de vormgeving in de Nieuw-Historiserende bouwstijl en de plaats die de gebouwen innemen in het oeuvre van de gebroeders Van Nieukerken.

De onderlinge samenhang van de onderdelen van het complex in de parkaanleg geven het complex een bijzonder hoge ensemblewaarde.

Het exterieur van de aanleg, boomgaard en gebouwen is in hoge mate gaaf.

Een dusdanig compleet en vrijwel gaaf complex in de zorgsector is inmiddels vrij zeldzaam.

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Zitbank Voorwerpen op pleinen en dergelijke Straatmeubilair oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Cornelis Geellaan 43 2406 JE Alphen aan den Rijn BY Ja
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
C 6649 Aarlanderveen
Bouwperioden
Start Eind Notitie Beschrijving
1935 1935 vervaardiging
Naar boven