U bent hier

Beschermde stads- en dorpsgezichten

Wat is een beschermd gezicht?

Ruim 400 gebieden in Nederland met een bijzonder cultuurhistorisch karakter zijn gekenmerkt als 'beschermd stads- of dorpsgezicht' en vallen daarmee onder het zogenoemde overgangsrecht in de Erfgoedwet. Panden binnen zo'n beschermd stads- of dorpsgezicht hebben echter niet automatisch de status van beschermd monument.

Cultuurhistorische waarde

Door de beschermde status blijft het historische karakter en de historische structuur behouden van gebieden die van algemeen belang zijn door hun cultuurhistorische waarde. Bovendien wordt de waarde en het belang van deze cultuurhistorische gebieden en beeldbepalende gebouwen erkend.

 

Aanwijzen voor bescherming

Sinds 2012 wijst het Rijk geen nieuwe rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten meer aan, met uitzondering van gebieden die nog in procedure zijn. Gemeenten houden in bestemmingsplannen voor bijzondere gebieden al (verplicht) rekening met cultuurhistorie.
Een stads-of dorpsgezicht kan nog wel op gemeentelijk niveau als beschermd aangemerkt worden; dan gaat het om een gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht. Dit geldt voor gemeenten waar dit is vastgelegd in het gemeentelijk beleid. Voor meer informatie kunt u terecht bij uw gemeente.

Particulieren kunnen geen aanvraag indienen om een straat of een deel van dorp of stad aan te laten wijzen als beschermd stads- en dorpsgezicht.

Vergunning en bestemmingsplan

Bij ontwikkelingen binnen een stads- of dorpsgezicht moet rekening gehouden met de cultuurhistorische waarde. Elk beschermd gebied heeft hiervoor eenn eigen bestemmingsplan. Vergeleken met een gewoon bestemmingsplan is het gedetailleerder en gelden er strengere regels, zowel voor de bebouwde als voor de onbebouwde ruimte. Bovendien is voor een aantal bouwactiviteiten een vergunning nodig. Meer informatie hierover vindt u op de pagina Omgevingsvergunning. Voor specifieke informatie en het aanvragen van een vergunning kunt u bij uw gemeente terecht.

Subsidie

Er zijn op rijksniveau geen subsidieregelingen voor beschermde stads- en dorpsgezichten; wel op provinciaal en gemeentelijk niveau. Bijvoorbeeld de Cultuurfondshypotheek; een hypotheek met lage rente om de kosten voor restauratie of onderhoud (deels) te financieren. Informeer bij uw provincie of gemeente naar de regelingen voor stads- en dorpsgezichten.
Bezit u een (rijks)monumentaal pand bínnen een stads- of dorpsgezicht? Dan zijn er wellicht mogelijkheden voor financiering bij onderhoud en restauratie van uw monument. Kijk voor meer informatie op de pagina Financiering onderhoud en restauratie.

Huurprijs mogelijk hoger

Woningen binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht zorgen door de specifieke eisen en richtlijnen voor de verhuurder vaak voor hogere (onderhouds)kosten.  De eigenaar mag hierdoor een toeslag van 15% op de maximale huurprijs in rekening brengen. Dit op voorwaarde dat de eigenaar aantoonbaar geïnvesteerd heeft in de instandhouding van de monumentale waarden. Het pand moet bovendien voor 1945 gebouwd zijn. Op de website van de Huurcommissie kunt u een huurprijscheck uitvoeren.

Regelgeving

Per 1 juli 2016 is de Monumentenwet 1988 komen te vervallen en gedeeltelijk vervangen door de Erfgoedwet. De regelgeving rond beschermde stads- en dorpsgezichten wordt opgenomen in de toekomstige Omgevingswet; tot die tijd blijft deze geregeld in de Erfgoedwet. Meer informatie vindt u in de brochure Q&A's over de erfgoedwet.

Heeft u kunnen vinden wat u zocht?

Bedankt voor uw terugkoppeling.

Zie ook

Publicaties