Leiden

Luchtfoto van Leiden
Meelfabriek te Leiden
Credit
Restauratiefonds
1241
1241
1603

Gemeente Leiden
Erfgoed Leiden en Omstreken
Postbus 16113
2301 GC Leiden
T 071 - 516 5355
M info@erfgoedleiden.nl  
www.erfgoedleiden.nl 

In de historische binnenstad van Leiden zijn veel monumenten te vinden. Het patroon van straten, singels en grachten heeft zijn oorsprong in de vroege Middeleeuwen. Aan het eind van de 15de eeuw was Leiden de grootste stad van het graafschap Holland. Met ruim 2.800 monumenten is Leiden tegenwoordig de vierde monumentenstad van Nederland. De gemeente Leiden geeft ruim baan aan initiatieven die de historische cultuur van Leiden versterken. 

Erfgoed in kaart

Naast de rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten kent Leiden ook twee rijks beschermde stadsgezichten. Alle monumenten in de gemeente Leiden zijn te vinden in het Erfgoedregister. Wilt u zien of u in een monument of beschermd stadsgezicht woont? 

Daken van Leiden
Daken van Leiden
Vincent van den Hoven

Monumentenzorg Leiden

Erfgoed Leiden en Omstreken is het regionaal kennis - en adviescentrum van de gemeente Leiden waar monumentenzorg, archeologie en het archief samenkomen. De monumentenadviseurs kijken graag mee naar mogelijkheden voor herbestemming en verduurzaming van uw monument. Daarnaast adviseren zij u over welke vergunningen nodig zijn en welke subsidies er beschikbaar zijn en welke procedures hiervoor gelden. 

Verduurzamen

Leiden kent een grote dynamiek van kleine en grotere acties om de stad groener en gezonder te maken. De gemeente stimuleert  energiebesparing vanuit de campagne GaGoed met advies, inspiratie en subsidies. Voor tips en advies over het verduurzamen van een monumentale pand kunt u De Groene Menukaart bekijken. Wilt u uw monument comfortabeler en energiezuiniger maken? 

Meer informatie over verduurzamen

Winkelpuiherstel

De gemeente Leiden stelt een subsidie beschikbaar voor het herstel van historische winkelpuien in de binnenstad. Om in aanmerking te komen moet uw pand minimaal 50 jaar oud zijn en staan in het beschermd stadsgezicht Binnenstad of aan de Stationsweg. Het hoeft geen monument te zijn.

Winkel Leiden
Winkel Leiden
Vincent van den Hoven

Overige subsidiemogelijkheden

De gemeente Leiden heeft meerdere subsidieregelingen om monumenten en beeldbepalende panden in stand te houden en het historische stadsbeeld te stimuleren. 

Voor aanvullende financiering voor de restauratie van provinciale- of gemeentelijke monumenten of geregistreerde beeldbepalende panden die een beschermd stads- en dorpsgezicht hebben kunt u gebruik maken van de Cultuurfonds-hypotheek Zuid-Holland

Monumentenfonds 1818

Vanuit het MonumentenFonds 1818 worden in de regio Haaglanden laagrentende leningen verstrekt ten behoeve van verbouwingen, renovatie en restauratie van gemeentelijke monumenten en monumentale kerken die (deels) een nieuwe bestemming krijgen.​​ Het monument moet daarbij wel, ten minste een deel van de tijd, openbaar toegankelijk zijn.

Woonhuissubsidie

Particuliere eigenaren van rijksmonumenten met een woonfunctie, kunnen jaarlijks tussen 1 maart en 30 april een aanvraag indienen voor een instandhoudingssubsidie. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed behandelt de subsidieaanvraag en kent deze toe. Deze subsidie is bedoeld voor kosten van reguliere onderhoudswerkzaamheden aan monumentale onderdelen van het rijksmonument, zoals gevelherstel of schilderwerk aan de buitenzijde van het pand. 

Subsidieregeling instandhouding monumenten (Sim)

Ieder jaar kan van 1 februari tot en met 31 maart de Subsidieregeling instandhouding monumenten (Sim) aangevraagd worden voor rijksmonumenten die geen woonhuis zijn. Zoals een kerk, molen of fabriek. Ook groene en archeologische monumenten vallen onder deze subsidieregeling.

Afbeelding
Vergunning verleend

Omgevingsvergunning

Als u verbouw- of verduurzamingplannen heeft dan krijgt u te maken met bouwregelgeving. De hoofdregel is dat er in principe pas gebouwd mag worden als er een vergunning is verleend door de gemeente. Voor een monument of beeldbepalend pand wordt getoetst of er geen historisch waardevolle elementen verloren gaan. Wij adviseren om in een vroeg stadium contact op te nemen met de afdeling monumenten of erfgoed binnen uw gemeente. Gaat u verbouwen, restaureren, verduurzamen of slopen?

Historische kaart van Leiden ca. 1652 uit "Toonneel der Steden van de Vereenighde Nederlanden" door J. Blaeu
Historische kaart van Leiden ca. 1652 uit "Toonneel der Steden van de Vereenighde Nederlanden" door J. Blaeu

Geschiedenis Leiden

De stad Leiden ontstond rond 860 als dijkdorp op de plek waar de de Oude en de Nieuwe Rijn samen komen. Aan het eind van de 15de eeuw was Leiden de grootste stad van het graafschap Holland. Dit was vooral te danken aan de internationale lakenindustrie. Leiden sloot zich in 1572 aan bij de Nederlandse opstand tegen de Spaanse overheersing. Hierdoor werd de stad bijna een jaar belegerd. Op 3 oktober 1574 vluchten de Spaanse troepen en werd Leiden ontzet. In 1575 krijgt de stad de eerste universiteit in de Noordelijke Nederlanden. Het verhaal gaat dat dit een beloning was voor het heldhaftig verzet van Leiden tijdens het Beleg. De Leidse universiteit ontwikkelde zich tot een van de belangrijkste universiteiten van Europa. 

Meer monumenteninformatie

Voor meer informatie over monumenten in Leiden kunt u ook terecht bij:

  • Singelpark Leiden is een initiatief van de bewoners om de 17de-eeuwse stadsomwalling om te vormen tot een multifunctioneel park
  • Historische Vereniging Oud Leiden zet zich onder andere in om monumentale kunstwerken uit de Wederopbouwperiode te behouden. 
  • Rijnlandse geschiedenis wordt verzorgd door de Stichting Historische Publicaties Holland-Rijnland in samenwerking met verenigingen, stichtingen, instellingen en andere organisaties die zich met de geschiedenis en het erfgoed in Rijnland bezighouden.
  • Museum De Lakenhal maakt beeldende kunst, kunstnijverheid en geschiedenis in Leiden toegankelijk voor een breed publiek.
  • Rijksmuseum van Oudheden brengt de oudheid en de archeologie tot leven van de oude beschavingen uit Egypte, de Klassieke Wereld, het oude Nabije Oosten en Nederland in de prehistorie, Romeinse tijd en middeleeuwen. 
  • Pieterskerk Leiden

Rijksmonumenten in de gemeente Leiden

Naar boven