Inleiding

Omstreeks de eeuwwisseling vervaardigd ijzeren GRAFHEK, behorende tot het complex "Algemene Begraafplaats Amersfoortsestraatweg" te Bussum.

Omschrijving

Ijzeren grafhek, 96cm hoog, is geplaatst rondom een hardstenen zerk, waarvan de tekst niet meer leesbaar is, in een rechthoekig vak van 222x95cm, afgezet met bakstenen banden met op de hoekpunten hardstenen neuten waarop de hoekstijlen van het grafhek bevestigd zijn. Het grafhek is samengesteld uit eenvoudige ronde hoekstijlen, bekroond door een granaatappel en onderling verbonden door ijzeren strippen. In de lengterichting zijn de hoekstijlen verbonden door regels, diagonalen en een ruitvorm. De diagonalen worden in het midden doorbroken door een ovaal. Tegen dit ovaal is een gietijzeren ensemble van rouwattributen aangebracht, bestaande uit twee gekruisde zeisen (waarvan alleen de steel nog aanwezig is), een staartbijtende slang temidden waarvan een gevleugelde zandloper is geplaatst. In de breedterichting (kopse kanten) zijn de hoekstijlen verbonden door regels waarbinnen een ruitvorm geplaatst is. In deze ruitvorm is een ensemble geplaatst van twee gekruisde omgekeerde toortsen met een staartbijtende slang in het midden.

Waardering

Het ijzeren grafhek, met funeraire symbolen gedecoreerd, is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als karakteristiek en gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een ijzeren grafhek van omstreeks de eeuwwisseling en als beeldbepalend onderdeel van het complex "Algemene Begraafplaats Amersfoortsestraatweg" te Bussum.

Locatie

Rijksmonument nummer
513216
Complexnaam
Algemene Begraafplaats
Gemeente
Plaats
Complexomschrijving

Omschrijving van het complex

BEGRAAFPLAATS, bestaande uit de onderdelen: een BAARHUISJE, een BEGRAAFPLAATSHEK, het GRAFMONUMENT van G.C. Fabius uit 1887, het FAMILIEGRAF van de familie De Roeper, de neogotische GRAFKAPEL van de familie Dudok van Heel uit 1865, het GRAFMONUMENT van J. Mammen, DRIE afzonderlijke GRAFHEKKEN rond zerken van omstreeks 1900, het GRAFMONUMENT van B.J.R. van Hasselt uit omstreeks 1860 en de AANLEG van de begraafplaats.

De Algemene Begraafplaats werd gesticht in 1830 in opdracht van de toenmalige gemeente Naarden aan de straatweg Naarden-Laren op Bussums grondgebied, direct na het betreffende Koninklijk Besluit van 1829. De dertien jaar jonge (onafhankelijk van Naarden) gemeente Bussum had toen nog geen initiatieven genomen om een eigen algemene begraafplaats te stichten. In Bussum woonden toen voornamelijk katholieken die al een eigen begraafplaats hadden. De Algemene Begraafplaats ligt op een rechthoekig terrein aan de Amersfoortsestraatweg, hoek Brediusweg. Bij de overwegend orthogonale aanleg was boomkweker J. Jurrissen betrokken. De Joodse begraafplaats in de noordwestelijke hoek wordt als apart complex beschermd onder nummer 513219 en valt buiten deze complexbescherming.

Het rechthoekige begraafplaatsterrein wordt omgeven door beukenhagen en hoge, oude bomen (beuken, eiken, kastanjebomen, dennen). Vanuit de entree loopt de hoofdas over de lengterichting naar het baarhuisje aan de westzijde. De hoofdas wordt halverwege gekruist door een dwarspad. Langs de paden staan linden. Links en rechts van de hoofdas in de eerste twee velden aan de oostzijde bevinden zich de bijzondere grafmonumenten. Het merendeel van de grafmonumenten bestaat uit een liggende zerk, omgeven door een ijzeren grafhek. Tussen en om de graven bevindt zich een weelderige begroeiing van kleine bomen (berken, treurwilgen, lijsterbessen), struiken en planten en enkele kleine hagen. Het entreehek bestaat uit twee ijzeren vleugels tussen bakstenen pijlers met natuurstenen bekroning en een ijzeren zijhek. Het baarhuisje is op rechthoekige plattegrond opgetrokken in rode baksteen onder zadeldak, bedekt met zwarte holle pannen. Het neoclassicistische grafmonument van B.J.R. van Hasselt uit omstreeks 1860 heeft de vorm van een obelisk en wordt omsloten door een grafhek. Het neoclassicistische grafmonument van G.C. Fabius uit 1887 bestaat uit een afgebroken zuil op een sokkel en wordt omsloten door een grafhek. Het neoclassicistische familiegraf van de familie De Roeper heeft een grafmonument van een hardstenen kolom op een sokkel met kroonlijst waarop een schaal is geplaatst en wordt omsloten door een grafhek. De neogotische grafkapel van de familie Dudok van Heel uit 1865 staat op een hoog gecementeerd basement en wordt omsloten door een grafhek. Het graf van J. Mammen in de stijl van de Art Nouveau bevat een staande steen aan het hoofd van een vlak van rivierkeien. De drie zerken worden omgeven door ijzeren grafhekken.

Waardering van het complex

Het complex "Algemene Begraafplaats Amersfoortsestraatweg" met bijbehorende onderdelen te Bussum is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische, alsmede funerairhistorische waarde als zeer vroeg, zeldzaam gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een algemene begraafplaats, gesticht in 1830 in opdracht van de gemeente Naarden, met een aantal bijzondere grafmonumenten en een aanleg die een goed voorbeeld is van een ontwikkeling van sober tot meer begroeid .

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Grafhek Uitvaartcentra en begraafplaatsen Begraafplaats en -onderdelen oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Bussum Algemene begraafplaats, Brediuskwartier Ja
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
B 5531 Bussum
Bouwperioden
Start Eind Notitie Beschrijving
1875 1925 vervaardiging
Naar boven