Inleiding

GRAFMONUMENT, opgericht tot nagedachtenis van de familie Dudok van Heel in neogotische stijl uit 1865, behorende tot het complex "Algemene Begraafplaats Amersfoortse straatweg" te Bussum.

Omschrijving

Het familiegraf bestaat uit een rechthoekig vak van 10x5 m, afgezet met bakstenen banden met op de hoekpunten hardstenen neuten waarop de stijlen van het ijzeren grafhek staan en een grote, neogotische grafkapel van 230x230x580cm. De kapel staat op een hoog gecementeerd basement en heeft gepleisterde gevels met gestucte neogotische ornamentiek. Op de kruising van de dakvlakken staat een afgeknotte, achtkantige spits met bronzen gedrapeerde doek.

De westgevel bevat een, niet oorspronkelijke, dubbele deur die toegang geeft tot de grafkelder.

De oostgevel bevat vlak onder de topgevel het familiewapen waarboven een gevleugelde helm. Links van het wapenschild staat de tekst: JOH XI", en rechts: "VERS 25". Onder het wapenschild is een rechthoekig tekstbord bevestigd, waarop in verdiept Latijns kapitaal de tekst: "IK GOD/DE OPSTANDING EN HET LEVEN/DIE IN MIJ GELOOFT/ZAL LEVEN AL WARE HIJ/OOK GESTORVEN/GRAFKAPEL/VAN/DE FAMILIE/DUDOK VAN HEEL/ANNO 1865". Op de linker pinnakel is een doodshoofd geplaatst met gekruisde beenderen waaronder de tekst: "MEMENTO", met daaronder een omhooggerichte toorts. Op de rechter pinnakel is ook een doodshoofd met gekruisde beenderen geplaatst waaronder de tekst: "MORI", met daaronder een omgekeerde toorts.

De noord- en zuidgevel zijn identiek en bevatten onder de topgevel een staartbijtende slang met daarbinnen een gevleugelde zandloper. Onder dit rouwattribuut bevindt zich een rechthoekig tekstbord met een reeks van familienamen. Het zware gietijzeren grafhek bevat aan de bovenzijde neogotische spitsbogen. Aan de westzijde staan gietijzeren pijlers met een topgeveltje met vierpas, geflankeerd door een pinnakeltje, waartussen het toegangshek.

Waardering

Het grafmonument voor de familie Dudok van Heel is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als kenmerkend en gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een neogotische familiegrafkapel met bijbehorende onderdelen uit de tweede helft van de 19e eeuw en als beeldbepalend onderdeel van het complex "Algemene Begraafplaats Amersfoortse straatweg" te Bussum.

Locatie

Rijksmonument nummer
513213
Complexnaam
Algemene Begraafplaats
Gemeente
Plaats
Complexomschrijving

Omschrijving van het complex

BEGRAAFPLAATS, bestaande uit de onderdelen: een BAARHUISJE, een BEGRAAFPLAATSHEK, het GRAFMONUMENT van G.C. Fabius uit 1887, het FAMILIEGRAF van de familie De Roeper, de neogotische GRAFKAPEL van de familie Dudok van Heel uit 1865, het GRAFMONUMENT van J. Mammen, DRIE afzonderlijke GRAFHEKKEN rond zerken van omstreeks 1900, het GRAFMONUMENT van B.J.R. van Hasselt uit omstreeks 1860 en de AANLEG van de begraafplaats.

De Algemene Begraafplaats werd gesticht in 1830 in opdracht van de toenmalige gemeente Naarden aan de straatweg Naarden-Laren op Bussums grondgebied, direct na het betreffende Koninklijk Besluit van 1829. De dertien jaar jonge (onafhankelijk van Naarden) gemeente Bussum had toen nog geen initiatieven genomen om een eigen algemene begraafplaats te stichten. In Bussum woonden toen voornamelijk katholieken die al een eigen begraafplaats hadden. De Algemene Begraafplaats ligt op een rechthoekig terrein aan de Amersfoortsestraatweg, hoek Brediusweg. Bij de overwegend orthogonale aanleg was boomkweker J. Jurrissen betrokken. De Joodse begraafplaats in de noordwestelijke hoek wordt als apart complex beschermd onder nummer 513219 en valt buiten deze complexbescherming.

Het rechthoekige begraafplaatsterrein wordt omgeven door beukenhagen en hoge, oude bomen (beuken, eiken, kastanjebomen, dennen). Vanuit de entree loopt de hoofdas over de lengterichting naar het baarhuisje aan de westzijde. De hoofdas wordt halverwege gekruist door een dwarspad. Langs de paden staan linden. Links en rechts van de hoofdas in de eerste twee velden aan de oostzijde bevinden zich de bijzondere grafmonumenten. Het merendeel van de grafmonumenten bestaat uit een liggende zerk, omgeven door een ijzeren grafhek. Tussen en om de graven bevindt zich een weelderige begroeiing van kleine bomen (berken, treurwilgen, lijsterbessen), struiken en planten en enkele kleine hagen. Het entreehek bestaat uit twee ijzeren vleugels tussen bakstenen pijlers met natuurstenen bekroning en een ijzeren zijhek. Het baarhuisje is op rechthoekige plattegrond opgetrokken in rode baksteen onder zadeldak, bedekt met zwarte holle pannen. Het neoclassicistische grafmonument van B.J.R. van Hasselt uit omstreeks 1860 heeft de vorm van een obelisk en wordt omsloten door een grafhek. Het neoclassicistische grafmonument van G.C. Fabius uit 1887 bestaat uit een afgebroken zuil op een sokkel en wordt omsloten door een grafhek. Het neoclassicistische familiegraf van de familie De Roeper heeft een grafmonument van een hardstenen kolom op een sokkel met kroonlijst waarop een schaal is geplaatst en wordt omsloten door een grafhek. De neogotische grafkapel van de familie Dudok van Heel uit 1865 staat op een hoog gecementeerd basement en wordt omsloten door een grafhek. Het graf van J. Mammen in de stijl van de Art Nouveau bevat een staande steen aan het hoofd van een vlak van rivierkeien. De drie zerken worden omgeven door ijzeren grafhekken.

Waardering van het complex

Het complex "Algemene Begraafplaats Amersfoortsestraatweg" met bijbehorende onderdelen te Bussum is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische, alsmede funerairhistorische waarde als zeer vroeg, zeldzaam gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een algemene begraafplaats, gesticht in 1830 in opdracht van de gemeente Naarden, met een aantal bijzondere grafmonumenten en een aanleg die een goed voorbeeld is van een ontwikkeling van sober tot meer begroeid .

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Graf Uitvaartcentra en begraafplaatsen Begraafplaats en -onderdelen oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Bussum Algemene begraafplaats, Brediuskwartier Ja
Types
Hoofdcategorie Subcategorie Beschrijving Notitie
Uitvaartcentra en begraafplaatsen Begraafplaats en -onderdelen Familiegraf
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
B 5531 Bussum
Bouwperioden
Start Eind Notitie Beschrijving
1850 1900 vervaardiging
Naar boven