Algemene Begraafplaats Crooswijk, Rotterdam

Omschrijving grafheuvel met kwadrant en rotonde.

In de jaren dertig van de negentiende eeuw aangelegde, prominent achter het neo-classicistische poortgebouw van de Algemene Begraafplaats Crooswijk gesitueerde graf heuvel, te bereiken via een brede trap, bestaande uit een kwadrant van twee rijen natuurstenen grafzerken en binnen het kwadrant een rotonde met een enkele rij concentrische natuurstenen grafzerken. In en om de rotonde ligt grind en er staan bomen in een cirkelvorm rond de rotonde (en oorspronkelijk ook één boom in het midden). Op sommige grafzerken bevinden zich ijzeren hekwerken en gebeeldhouwde grafmonumenten. Rondom het kwadrant een (rode) bakstenen muur met een hardstenen afdeklijst.

Waardering:

Kwadrant en rotonde met grafzerken van algemeen belang wegens architectuur-, cultuur- en funerair-historische waarde en als oorspronkelijke onderdeel van de Algemene Begraafplaats Crooswijk.

Monumenten.nl maakt u wegwijs in monumentenland

Alles over monumenten onder één dak.
Een monument kopen, onderhouden of verduurzamen? Hier vindt u alle informatie, inspiratie en praktische tips.

Locatie

Monumentnummer
506301
Complexnaam
Algemene Begraafplaats Crooswijk
Provincie
Gemeente
Plaats
Complexomschrijving

Algemene begraafplaats Crooswijk

Inleiding:

In navolging van het Koninklijk Besluit uit 1825 waarin het begraven in kerken en binnen de bebouwde kom werd verboden, werd in Rotterdam in 1832 de ALGEMENE BEGRAAFPLAATS Crooswijk aangelegd op het terrein van de voormalige buitenplaats 'Het huis te Crooswijk', dat de gemeente Rotterdam in 1828 had verworven. De begraafplaats werd verschillende keren uitgebreid. Verantwoordelijk voor de respectievelijke ontwerpen waren P. Adams (1828), L. Springer (1913/1915) en (mogelijk) J.T.P. Bijhouwer (jaren '30 twintigste eeuw).

Het complex omvat de volgende onderdelen:

-neo-classicistisch POORTGEBOUW door P. Adams, 1832, Crooswijksebocht 31 (monumentnr: 32908, thans 506294)

-voormalig DRENKELINGENHUIS annex ARBEIDERSWONING in sobere chalet-stijl, 1895, Crooswijksebocht 30. (monumentnummer: 506295)

-voormalig WACHTLOKAAL annex OPZICHTERSWONING in chalet-stijl, 1899, Crooswijksebocht 31; Kerkhoflaan 5. (monumentnummer: 506296)

-voormalig BAARHUISJE in chalet-stijl, circa 1899, Crooswijksebocht bij nr.31. (monumentnummer: 506297)

-PORTIERSGEBOUWEN en HEK in neo-renaissance trant, 1913/1915, Kerkhoflaan 5. (monumentnummer: 506298)

-AULA in neo-renaissance trant door G. Friedhof, 1915, Kerkhoflaan 5. (monumentnummer: 506299)

-de PARKAANLEG van de begraafplaats met bijbehorende vakindeling, beplanting en padenstelsels. (monumentnummer: 506300)

-GRAFHEUVEL met zerkenvierkant en grafcirkel met bijbehorende grafstenen, jaren '30 negentiende eeuw. (monumentnummer: 506301)

Omschrijving:

De in 1832 gestichte ALGEMENE BEGRAAFPLAATS Crooswijk is gesitueerd aan de Rotte geheel in het noorden van de wijk Crooswijk en verkreeg zijn huidige vorm door verschillende uitbreidingen. De begraafplaats is nu bijna 21 hectare groot en heeft een rechthoekige vorm met in het noorden afgeronde hoeken. Het terrein is geheel omgracht behalve de laatste uitbreidingsfase (het noordoostelijke hoekdeel) en wordt daarbuiten bovendien omsloten door de Rotte aan de westelijke zijde en de Boezem aan de oostelijke zijde. Aan de zuidzijde grenst de begraafplaats aan de Kerkhoflaan.

In de negentiende eeuw werden de doden per schuit over de Rotte naar de begraafplaats gevaren. Vandaar dat de oudste ingang zich geheel in het westen, aan de Rottezijde bevindt.

De eerste aanleg werd ontworpen door stadsarchitect P. Adams en bestaat uit een door een ringsloot en muur of talud omsloten achthoekig terrein, ingedeeld in een drietal stroken en ontsloten door een in 1832 gebouwd poortgebouw in neo-classicistische stijl. Direct achter deze ingang werd een middels een brede trap te bereiken grafkelderheuvel met daarop een kwadrant en daarbinnen een rotonde van grafkelders aangelegd.

In de jaren '80 van de negentiende eeuw werd de begraafplaats uitgebreid in noordelijke richting met een vierde en vijfde strook. De uitbreidingen werden afgerond met de aanleg van een singelbeplanting in landschappelijke stijl, waarvan nu nog restanten terug zijn te vinden op de begraafplaats. Ook achter de grafkelderheuvel werd een blok met beplanting in landschappelijke stijl aangelegd.

Ten zuiden van de toegangspoort werd in 1895 een drenkelingenhuis annex arbeiderswoning in sobere chalet-stijl gebouwd. Iets later werden ten noorden van de toegangspoort een wachtlokaal annex opzichterswoning en een lijkenhuisje in chalet-stijl toegevoegd en in 1909 nog meer noordelijk een groter drenkelingenhuis (in 1990 afgebroken).

In 1902 wordt de begraafplaats nogmaals een stukje uitgebreid in noordwestelijke richting en wordt door de directeur gemeentewerken G.J. de Jongh een plan voor de verdubbeling van de oppervlakte bepleit, waarvoor hij in 1909 een uitbreidingsplan presenteert. Voor de nadere uitwerking (in landschapsstijl) wordt tuinarchitect Leonard Springer aangetrokken.

In 1913/1915 wordt het ontwerp gerealiseerd. De ingang werd verplaatst naar de zuidzijde, aansluitend op de Kerkhoflaan, deel uitmakend van de stadsuitbreiding Crooswijk. De nieuwe ingangspartij bestaat uit twee gespiegelde portiersgebouwen met tussenliggend hekwerk in neo-renaissance stijl. In een directe as vanaf de ingang werd een aula gebouwd, in de vorm van een grieks kruis, eveneens in neo-renaissance trant. Deze aula vormt de spil in het nieuwe padenplan van de tuinaanleg in een uitbundige landschapsstijl.

In de jaren dertig vond nog een uitbreiding plaats in het noordoosten. De Boezem en de singel werden omgelegd ten behoeve van waterstaatkundige werken aan de verbinding tussen de Rotte en de Schie. De vorm van de nieuwe uitbreiding, een driehoekig terrein, buiten de singel, is hier een directe afgeleide van. Het padenplan, mogelijk ontworpen door J.T.P. Bijhouwer, kreeg een sobere doch gevarieerde geometrische opzet.

Na de Tweede Wereldoorlog werden verschillende erehoven aangelegd ter herinnering aan geallieerden, Ned. militairen en mariniers, Nederlandse verzetsstrijders en slachtoffers van het bombardement, alle voorzien van toepasselijke monumenten.

Geheel in het oostelijke einde van het oudste deel van de begraafplaats werden in vak E oude graven (zeventiende-, achttiende eeuw) bijgezet uit diverse kerken uit de stad.

NB Alle overige gebouwen, voor zover niet bij een van de complexonderdelen genoemd, vallen niet onder de bescherming.

Waardering:

De algemene begraafplaats Crooswijk, met bijbehorende onderdelen, is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde alsook uit oogpunt van tuinarchitectuur en ontwikkeling van het funeraire erfgoed.

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Grafheuvel Uitvaartcentra en begraafplaatsen Begraafplaats en -onderdelen oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Crooswijksebocht 31 3034 NC Rotterdam op de begraafplaats, Crooswijk BY Ja
Types
Hoofdcategorie Subcategorie Beschrijving Notitie
Kastelen, landhuizen en parken Tuin, park en plantsoen Grafheuvel Landschapspark
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
R 6906 Rotterdam
Bouwperioden
Start Eind Notitie Beschrijving
1832 1832 vervaardiging
Ambachten
Name Beroep Notitie
Bijhouwer, J.T.P. ; Stad Rotterdam II architect / bouwkundige / constructeur
Naar boven