Wachtgebouwtje, 't Harde

Monumenten.nl maakt u wegwijs in monumentenland

Alles over monumenten onder één dak.
Een monument kopen, onderhouden of verduurzamen? Hier vindt u alle informatie, inspiratie en praktische tips.

WACHTGEBOUWTJE, waarin wachtlokalen en strafkamers waren gesitueerd, maakt nu onderdeel uit van het artilleriemuseum. Gebouwd in 1881 naast en in dezelfde stijl met gelijke detaillering als het voormalige legeringsgebouw. Daarmee wordt de onderlinge samenhang ook qua vormgeving van bijzondere betekenis. Dit wordt benadrukt door de stedebouwkundige plaatsing in dezelfde richting en in een lijn met de overige bebouwing van het bovenkamp.

Rechthoekige bouwmassa van een laag met kap. Houten vakwerk gevels met baksteen invullingen in twee kleuren, zorgvuldig gedetailleerd en uitgewerkt. Gepleisterde plint, waarin hardstenen blokjes met frijnslag ter plaatse van de stijlen van het vakwerk. Onder de overstekende dakgoot is een rondomlopend fries van 'andreaskruizen'. Het schilddak heeft een zinken roevendak met op de hoeken van de nok een schoorsteen. Symmetrische voorgevel met een dubbele deur en ter weerszijden een venster met draairaam (indeling 1x3/1x3). Hierboven een bovenlicht. Boven de entreedeur een dakkapel. De dubbele deur is waarschijnlijk niet origineel vanwege de afwijkende uitvoering en het feit dat hij niet in het gevelstramien past. In de linkerzijgevel een venster met draairamen (indeling 1x3/1x3) met bovenlicht waarin een verticale roede. Paneeldeur met dito bovenlicht. De rechter zijgevel heeft eveneens een deur met bovenlicht en een hoog geplaatst venster met traliewerk. Aan de achtergevel een kleine uitbouw met lessenaarsdak van later datum. Ter weerszijden hiervan een hoog geplaatst venster met traliewerk.

De ondergeschikte wijzigingen die zijn aangebracht hebben geen invloed op het vormbepalende karakter van het gebouw. De situering is van historisch stedebouwkundige betekenis. Het gebouw valt op door gave verhoudingen, bijzondere constructie en materiaalgebruik en heeft zeldzame bouwdetails. Bovendien vertegenwoordigt het een gaaf voorbeeld van vakwerkbouw en houdt het de geschiedenis van het Artillerie Schietkamp zichtbaar.

Gebouw 213 'wachtgebouw' is zowel vanwege de ligging als door de samenhang met de andere bouwwerken en de autonome architectuur- en cultuurhistorische waarden van belang als evident monument van jongere bouwkunst.

Monumenten.nl maakt u wegwijs in monumentenland

Alles over monumenten onder één dak.
Een monument kopen, onderhouden of verduurzamen? Hier vindt u alle informatie, inspiratie en praktische tips.

Locatie

Monumentnummer
396692
Complexnaam
Artillerie schietkamp
Provincie
Gemeente
Plaats
Complexomschrijving

Het Artillerie Schietkamp is een militair complex dat in korte tijd tussen 1877 en 1885 is aangelegd. De oorspronkelijke aanleg van het kamp is nog goed herkenbaar, mede doordat het ruimtelijk karakter sindsdien nauwelijks is gewijzigd.

De opzet van het bovenkamp was voor de tijd van aanleg zeer modern, daar de functies in losstaande paviljoens werden ondergebracht. Het vormt een onderdeel van de geschiedenis van het huisvesten van manschappen, mede als gevolg van de ontwikkelingen van het geschut.

Vanwege de korte bouwperiode vertonen de bouwwerken onderling een zeer grote samenhang.

De begrenzing van het terrein is aangegeven op de bijgaande kadastrale kaart.

Het complex Artillerie Schietkamp is zowel door de ligging als de samenhang van de bouwwerken, alsmede de daaraan verbonden militair-, architectuur- en cultuurhistorische waarden van belang als evident monument van jongere bouwkunst.

Het complex Artillerie Schietkamp heeft de volgende samenstellende onderdelen:

1. HUISVESTING VAN DE OFFICIEREN (236), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 396659.

2. OFFICIERSKANTINE (230), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 396690.

3. KAZERNE voor onderofficieren en minderen (215), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 396691.

4. WACHTGEBOUW (213), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 396692.

5. KEUKEN (218) en WASCHINRICHTING (214), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 396693.

6. WONING VOOR DEN CONDUCTEUR DER ARTILLERIE (71), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 396694.

7. ARSENAAL (74), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 396695.

8. KAMPWACHTERSWONING (78), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 396696.

9. TERREIN, zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 452013.

10. PAVILJOEN 169, zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 452014.

11. PAVILJOEN 168, zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 452015.

12. PRIEEL (gebouw 182), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 522060.

13. GEDENKTEKEN, zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 522058.

14. URINOIR (216), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met nummer 522059.

Het ontstaan van het Artillerie Schietkamp 't Harde is gekoppeld aan de technische vooruitgang van geschut en munitie in de tweede helft van de 19de eeuw. Als gevolg van het grotere bereik van het geschut en schokgolf van de munitie, waren uitgestrekte terreinen met moderne inrichting noodzakelijk. In 1875 werden de voorbereidingen getroffen voor een Artillerie schietschool op de Veluwe. Het terrein, met een omvang van 1782 hectare, omvat de gehele Oldebroekse heide die drie gemeentegrenzen, die van Elburg, Oldebroek en Epe overschrijdt. De beschermde onderdelen bevinden zich alle binnen de grenzen van de gemeente Elburg. Het gebied ligt geklemd tussen Elburg en Epe langs de N 309 en Hessenweg en wordt onder meer ontsloten door de koningin Julianaweg. Functioneel is het ASK-terrein in drie gebieden te splitsen: boven-, benedenkamp en schietterrein. Qua ruimtelijke karakteristiek in vier gebieden:

- bovenkamp, huisvesting manschappen

- benedenkamp, opslag materieel en huisvesting paarden

- voormalige tentenveld

- schietterrein (hier vinden schietoefeningen en strategische simulaties van grondtroepen plaats)

Het militaire oefenterrein is gelegen in een heuvelachtig bos- heidelandschap. Het boven- en benedenkamp wordt gekenmerkt door een goed bewaard gebleven parkachtige aanleg van groenstroken en bossages waartussen gebouwen en (geasfalteerde) wegen door bomen omgeven. Het bovenkamp neemt daarbij landschappelijk een bijzondere plaats in. Het is gelegen op een door kruiend landijs ontstane stuwwal (Woldberg) waar, op de hoogtelijn aan de noordzijde 19de eeuwse bebouwing voor officieren en onderofficieren is gerealiseerd. De latere uitbreidingen zijn evenwijdig aan deze as gesitueerd. Vernieuwend aspect voor wat betreft de indeling van het kazerneterrein, was reeds in de begintijd de plaatsing van vrijstaande gebouwen, waarin afzonderlijke funkties (werk en huisvesting) waren ondergebracht. In het begin van de 20ste eeuw ontstonden daarbij gebouwen als keuken, magazijn en privaat.

Waardering

COMPLEX van militaire gebouwen uit de eerste helft van de 20ste eeuw.

- Van architectuurhistorisch belang als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een militair oefenterrein uit de 19de eeuw, met latere uitbreidingen. Het complex bezit een ensemblewaarde, omdat het met de redelijk goed bewaarde gebouwen een goed beeld geeft van militaire (utiliteits)gebouwen.

- Van stedenbouwkundig belang als onderdeel van een landschappelijk, voor militaire doeleinden ingericht gebied. Het ensemble heeft een bijzondere betekenis voor het dorp 't Harde. Het is tevens van stedenbouwkundig belang vanwege de uitgestrektheid van het militaire oefenterrein met een goed bewaarde structuur waar de bijzondere ligging in een heuvelachtig bos- en heidegebied is gekoppeld aan functionele en esthetische waarde. Op het terrein zijn twee concentraties van gebouwen verdeeld over het boven- en benedenkamp.

- Van cultuurhistorisch belang vanwege de goed bewaarde ruimtelijke indeling van het kazerneterrein die voorzag in door de vooruitgang in geschut en munitie aan een militair terrein nieuw te stellen eisen. Het ontwerp van het militaire oefenterrein vormt een onderdeel van de geschiedenis van een legerplaats, ingericht volgens moderne ideeën in het midden van de 19de eeuw en uitgebreid begin 20ste eeuw.

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Verdedigingswerken en militaire gebouwen Militair wachtgebouw oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Eperweg 149 8084 HE 't Harde Ja
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
C 3724 Doornspijk
Naar boven