HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG. Als onderdeel van de reconstructie van het kasteelcomplex Sypesteyn heeft de stichter Jhr. C.H.C.A. van Sypesteyn (schrijver van 'Oud Nederlandse Tuinkunst', 1910) in het begin van de 20ste eeuw bodemonderzoek in het terrein laten uitvoeren waarbij fundamenten van muren, bruggen en de loop van de grachten zijn opgegraven. Op basis van deze opgegraven terreinindeling is door Van Sypesteyn tussen 1907 en 1927 een tuin aangelegd waarbij de Renaissancetuin uit ca.1600 als voorbeeld gold. Binnen de aanleg zijn verschillende door Van Sypesteyn bijeen gebrachte collecties geïntegreerd, zoals een verzameling uitheemse bomen en heesters in de directe omgeving van het huis en een verzameling 17de en 18de-eeuwse tuinornamenten en hekken. Het terrein bij het huis is ingedeeld in rechthoekige compartimenten waarbij de structuur wordt bepaald door grachten en buxushagen. De hagen geven de compartimenten een besloten karakter. Elk compartiment vertegenwoordigt een ander onderdeel van de aanleg, zoals een boomgaard, siertuin, doolhof (1901) en ganzenvoet van haagbeuk en kolfbaan. Aansluitend, iets verder van het huis, ligt een langwerpig perceel met het parkbos. Vanaf het voorplein aan de Nieuw Loosdrechtsedijk, bestaande uit grasvakken binnen een rechthoekig padenstelsel waarlangs nutsbomen, loopt een noord-zuid gerichte as over een singel naar het kasteeleiland. Een blikvanger op de singel is een 17de-eeuwse vormsnoei taxus (kip). Aan het eind van de singel ligt een hondenkerkhofje. Het kasteeleiland, met het kasteel en de slottuin, vormt de kern van de aanleg. De slottuin is tussen 1905-1906 als rozentuin aangelegd naar ontwerp van Van Sypesteyn met een geometrisch patroon van buxushagen en buxusvormbomen. Loodrecht op het kasteeleiland staat de Lindelaan die door het parkbos naar de achterliggende weilanden voert. Haaks hierop staan twee dwarslanen, die het bosperceel in vier gelijke rechthoeken delen. Vanaf de meest westelijke dwars- of zichtlaan is een doorzicht over de weilanden uitgespaard, waarbij het perspectief wordt benadrukt door het ledikanthek. Ten zuiden van de centrale bosstrook ligt nog een strook bos met een enkele laan, en het eerder genoemde doolhof en de ganzenvoet.

Waardering

HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de historische buitenplaats Sypesteyn is van algemeen belang:

- als voorbeeld van een historiserende neorenaissance aanleg uit het begin van de 20ste eeuw passend bij de reconstructie van het middeleeuwse kasteel;

- vanwege de opgegraven middeleeuwse grachtenstructuur;

- als entourage voor de collectie tuinsieraden en hekken;

- vanwege de functioneel-ruimtelijke samenhang met de andere onderdelen van de buitenplaats.