Huis Oud Over, Loenen aan de Vecht

HOOFDGEBOUW. Twee verdiepingen hoog bakstenen onderkelderd hoofdgebouw op rechthoekig grondplan onder omgaand met grijze pannen gedekt schilddak, met vier slanke hoge samengestelde schoorstenen onder vlakke kappen, per twee op de korte dakschilden gesitueerd. Het schilddak wordt omgaand door een houten vorstkam bekroond met akroterien op de hoeken. Voor (oost-)gevel is in vijf traveeën geleed met een door lijstwerk geaccentueerde centrale travee, waarin ingangspartij. De ingangspartij is samengesteld uit dubbele empire-deur met 4-ruitsindeling en bovenlicht met boogvormig gesneden roedengeleding. Erboven een rechthoekig veld. Boven een 4-ruitsvenster op het eerste verdieping-niveau. Deurpartij, rechthoekig veld en venster zijn door lijstwerk tot én compositorisch geheel gemaakt. Aan weerszijden van de deur pilasters met blokmotief, die een kroonlijst dragen. Ter weerszijden van het venster op de eerste verdieping, dat door een tympaan wordt bekroond, naar onderen toe boogsgewijs iets uitzwenkend lijstwerk. Links en rechts van dit venster een geprofileerde oculus. Ter weerszijden van de deurpartij twee empire-schuifvensters met 6-ruitsindeling. De boven deze vensters en deur gelegen dubbele openslaande vensters op eerste verdieping-niveau zijn in vier ruiten geleed. Ter hoogte van de tweede en vierde venstertravee een dakkapel met 4-ruitsindeling met halfronde koof en naar onderen boogsgewijs uitzwenkende wangen. Tegen de voorgevel vier gesmede muurankers. Westgevel: bijna identiek aan voorgevel; de deurpartij wordt door een hardstenen bordes van twee treden voorafgegaan. Ter hoogte van de middentravee een dakkapel als aan voorgevel. Zuidgevel: drie traveeen brede gevelpartij met middenrisaliet. Beganegronds per travee een terrasdeur met 4-ruitindeling. Bovenlichten van deze deuren in de zijtraveeen zijn in twee ruiten geleed. Deur in middenrisaliet heeft een bovenlicht met oogvormig gesneden roedengeleding. Deze deurpartij wordt omlijst door pilasters met blokmotief, die een kroonlijst schragen. Eerste verdieping-niveau: per travee een dubbel openslaand venster met 4-ruitsindeling. Noordgevel: beganegronds aan rechterzijde een schuifvenster met 6-ruitsindeling en even links van het centrum een dubbel openslaand venster met 4-ruitsindeling. In een advertentie in de Oprechte Haerlemsche Courant uit 1804 wordt het hoofdgebouw van Oud Over beschreven als de 'moderne en gemaklyke Heeren-Huizinge', waarmee waarschijnlijk het huidige hoofdgebouw wordt bedoeld. Gezien zijn classicistische bouwstijl met wat betreft de vensterindeling en uitvoering van toegangsdeur en enkele bovenlichten nadrukkelijk empire-elementen en de vorstkam met akroterieen kan het huidige hoofdgebouw op stilistische gronden in ca. 1800 gedateerd worden. Het hoofdgebouw is waarschijnlijk op fundamenten van een ouder huis gebouwd. Wellicht is de indeling van de beganegrond met de centraal gelegen hal, die deze verdieping in twee gelijke helften verdeeld, en met de trap aan de noordzijde van deze hal, van het oudere huis afkomstig. Onder de trap op kelderniveau een bakstenen muur in klesoorverband.

Monumenten.nl maakt u wegwijs in monumentenland

Alles over monumenten onder één dak.
Een monument kopen, onderhouden of verduurzamen? Hier vindt u alle informatie, inspiratie en praktische tips.

Locatie

Monumentnummer
405781
Complexnaam
Oud Over
Provincie
Gemeente
Complexomschrijving

BUITENPLAATS OUD OVER. De historische buitenplaats Oud Over dateert uit de eerste kwart van de 18e eeuw en beslaat al sinds circa 250 jaar hetzelfde tussen de Vecht en de openbare weg (Oud Over) gelegen langwerpige grondoppervlak. Aan de korte NO-zijde wordt de grens van de historische tuin- en parkaanleg door een sloot gemarkeerd, die uitmondt in de Vecht en omgaat in de sloot aan de ZO-grens van de aanleg; deze sloot is hier al vanouds aanwezig. Aan de zuid- en ZW-zijde wordt de historische tuin- en parkaanleg van de buitenplaats begrensd door de kadastrale percelen Loenen nrs. E590, E589, E477 en E396. In de eerste helft van de 18e eeuw werd op het zuidelijk deel van Oud Over de buitenplaats Beekzicht gerealiseerd; in de tweede helft van de 18e eeuw werden beide plaatsen weer tot één buitenplaats verenigd. Het huidige hoofdgebouw dateert vermoedelijk uit ca. 1800. In een advertentie in de Oprechte Haerlemsche Courant d.d. 12 maart 1804 wordt gesproken van de 'moderne en gemaklyke Heeren-Huizinge', waarmee waarschijnlijk het huidige blokvormige classicistische hoofdgebouw wordt bedoeld. Het hoofdgebouw werd gebouwd op de fundamenten van een ouder huis; in het muurwerk zijn bouwsporen bewaard gebleven, die vermoedelijk van dit oudere huis afkomstig zijn. Twee linden aan het voorplein zijn mogelijk geplant toen het huidige hoofdgebouw werd gebouwd, zo ze niet tot de oudste fase van de geschiedenis van Oud Over behoren. Oorspronkelijk behoorde een boomgaard, moestuin en weiland aan de ZO-zijde van de openbare weg (Oud Over) tot de aanleg van de buitenplaats; de eigenaren van Oud Over hadden deze grond niet in eigendom, maar waren echter door de Heer van Loenersloot met deze grond beleend. Aan de westrand van dit terrein, tegen de openbare weg genaamd Oud Over en ongeveer ter hoogte van de meest noordelijke oprit van de buitenplaats bevindt zich het langwerpige complex van de voormalige tuinmanswoning annex paardestal en het koetshuis, dat zich in zeer verwaarloosde staat van onderhoud bevindt. Even ten noordoosten van het hoofdgebouw werd omstreeks 1750 aan de Vecht de huidige achtzijdige tuinkoepel in Lodewijk XV-stijl gebouwd. De sokkel van de zonnewijzer op het gazon ten zuidwesten van het hoofdgebouw dateert uit omstreeks dezelfde tijd, maar is wellicht hier naderhand opgesteld. De genoemde advertentie in de Oprechte Haerlemsche Courant vermeldt de aanwezigheid van slingerbosjes op Oud Over. Tot deze bosjes behoorden mogelijk enkele oude eiken en beuken aan de ZW-zijde van de historische tuin- en parkaanleg; van de structuur van deze slingerbosjes zijn geen sporen bewaard gebleven. De huidige kleinschalige parkaanleg in landschapsstijl, die zich aan de oost-, zuid- en westzijde van het hoofdgebouw uitstrekt, werd waarschijnlijk in de 19e eeuw uitgevoerd. Aan de ZW-zijde van het hoofdgebouw werd het genoemde gazon aangelegd, waarvan het onregelmatige verloop van zijn zoom door heesters en enkele beuken en eiken wordt begrensd. Voor het hoofdgebouw werd een open ruimte aangelegd, die deels door de meest zuidelijke oprit van Oud Over wordt omgeven. Deze open ruimte wordt grotendeels in beslag genomen door een oogvormig gazon, dat qua vormgeving een sterk vergrote horizontale projectie is van het oogvormige profiel van het loodrecht er tegenover gesitueerde bovenlicht van de ingangspartij van het hoofdgebouw. Meer in noordelijke richting werd eveneens een oprit met slingerend verloop aangelegd. In de jaren '20 van deze eeuw werden door de toenmalige eigenaar C. Matthijsen diverse aanplantingen van groenblijvende heesters en bomen geplant, ondermeer langs de genoemde oprit, het voorplein en langs het gazon ten zuidwesten van het hoofdgebouw. Wellicht legde hij ook het oogvormige gazon aan, zo dit niet in de 19e eeuw is geschied. Aan het begin van beide opritten een smeedijzeren hek, die eveneens waarschijnlijk uit de 19e eeuw dateren. Wellicht werd ook de berceau van appels en peren ten noordoosten van het hoofdgebouw in de 19e eeuw geplant. De aanleg van het gazon met kleine vijver in landschapsstijl, die deels door deze berceaux wordt omgeven werd in deze eeuw gerealiseerd. Omstreeks 1900 werd ten noordoosten van het hoofdgebouw het huidige atelier annex woning gebouwd, dat voor de cultuurhistorische waarde van de buitenplaats van ondergeschikte betekenis is.

De historische buitenplaats Oud Over is uit de volgende onderdelen samengesteld: 1. HOOFDGEBOUW (Huis Oud Over), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer: 405781;2. HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG, zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer: 405782;3. TUINKOEPEL, zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 405783;4. NOORDELIJK TOEGANGSHEK, zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer 405784;5. ZUIDELIJK TOEGANGSHEK, zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer: 405785.;6. VOORMALIGE TUINMANSWONING ANNEX PAARDESTAL EN KOETSHUIS (Oud Over 36), zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer: 405786;7. ZONNEWIJZERSOKKEL, zie voor omschrijving bij complex-onderdeel met monumentnummer: 405787.

De historische buitenplaats Oud Over is in cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang, vanwege:

- het hoofdgebouw, dat een goed voorbeeld is van een classicistisch buitenhuis aan de Vecht uit ca. 1800;

- de tuinkoepel, dat een rijk uitgevoerd en gaaf bewaard voorbeeld is van een 18e-eeuwse Vecht-koepel in Lodewijk XV-stijl;

- de 19e-eeuwse tuin- en parkaanleg in landschapsstijl, die een goede indruk geeft van het intieme en beknopte type tuin- en parkaanleg rond een hoofdgebouw, dat oorspronkelijk op veel Vecht-buitens teruggevonden kon worden, maar dat tegenwoordig vrij zeldzaam is geworden.

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Kastelen, landhuizen en parken Kasteel, buitenplaats oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Oud Over 33 3632 VA Loenen aan de Vecht Ja
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
E 572 Loenen
Naar boven