Keizersgracht 7, Leeuwarden

Monumenttype:
Gemeentelijk monument
Monumentnummer:
1007432400
Monumentnaam:
Keizersgracht 7
Plaats:
Leeuwarden

Monumenten.nl maakt u wegwijs in monumentenland

Alles over monumenten onder één dak.
Een monument kopen, onderhouden of verduurzamen? Hier vindt u alle informatie, inspiratie en praktische tips.

Beschrijving

Klein complex, bestaande uit een blok boven- en benedenwoningen en een belendend vrijstaand pand ten westen maar ervan gescheiden door een steeg, gebouwd in 1905 in opdracht van het Ministerie van Justitie aan de noordkant van het gevangeniscomplex van de Blokhuispoort. Ontwerper was de rijksbouwmeester en hoofdingenieur voor de gevangenissen en rechtsgebouwen, W.C. Metzelaar, wiens definitieve bouwtekening is gedateerd op “april 1905”. De negen onder- en bovenwoningen (van de typen B en C) aan de (gedempte) Keizersgracht tot aan de hoek van de Kruisstraat waren bedoeld als “ambtenaarswoning” voor personeel van de Blokhuispoort. Ze dienden ter huisvesting van cipiers. De oorspronkelijke bestemming van het vrijstaande pand, dat is gesitueerd op de hoek met de Druifstreek, is niet geheel duidelijk. De bouwtekening uit 1905 geeft twee varianten te lezen. Bij de gevelaanzichten en doorsneden staat “woning A” vermeld en naar verluidt zou hier de adjunctdirecteur van de gevangenis zijn geweest – de directeur woonde boven de poort van de gevangenis. Maar onder de plattegronden is sprake van een “Districtsbureau Rijksgebouwendienst” en in de plattegronden staan in de ruimten benamingen als “Teekenkamer”, “Magazijn”, “Districtsbureau” en “Archief”. Oorspronkelijk hadden alle woningen een tuintje. De woningen op de begane grond hadden een tuintje aan de achterzijde (noordzijde), tussen de uitbouwen waarin zich alle ‘natte cellen’ (“waschhuisje”) bevonden, terwijl de bovenwoningen een tuintje aan de voorzijde hadden. Volgens de tekening zou die laatste tuinenreeks niet tegen de voorgevels hebben gelegen, maar aan de overzijde van de straat, tussen de rijbaan van de Keizersgracht en de eigenlijke gracht. Het blok etagewoningen is gebouwd in een vrij sobere trant, zonder uitbundige, specifieke stijlkenmerken. Het vrijstaande pand heeft de voor de bouwtijd karakteristieke kenmerken van de vroeg 20e-eeuwse Overgangsstijl. Keizersgracht 1: Exterieur: Het in gele baksteen, vanuit een langgerekte, scheluwe plattegrond opgetrokken hoekpand staat met twee bouwlagen onder een met leien (maasdekking) gedekt, afgeknot schilddak met geprofileerde gootlijsten, die rusten op gesneden klossen. De kap bevat drie houten dakkapellen met gesneden hoekpenanten, met leien beklede wangen en een lessenaardak met overstek aan de voorzijde. Een kleinere vierde dakkapel boven de afgesnoten hoek staat onder een uitkragend, met leien gedekt schilddak en is eveneens voorzien van gesneden hoekpenanten. Het hoofdvolume van het huis heeft aan de Druifstreek-zijde een twee traveeën brede gevel. De langs de Keizersgracht staande gevel is vier traveeën breed. Een overhoekse, één venster-as tellende hoektravee met iets bredere vensters completeert de voorgevels van het hoofdvolume. De gevels worden geleed door speklagen van rode steen en hebben een hardstenen plint. Ze zijn ingevuld met recht gesloten gevelopeningen onder ontlastingsbogen van rode verblendsteen met hardstenen sluit- en aanzetstenen. Ook de lekdorpels zijn vervaardigd van hardsteen. De vensters (met deels vernieuwde T-ramen) op de begane grond staan onder rondbogen en korfbogen en boogvelden, die zijn ingevuld met baksteenmozaïekjes. De vensterbogen op de verdieping zijn segmentboogvormig. Ook hier bevatten de boogvelden baksteenmozaïekjes. Rechts in de gevel aan de Keizersgracht bevindt zich de entree. Deze bestaat uit een boven een hardstenen stoepje staande paneeldeur met traliewerk voor de twee deurlichten. De deur staat onder een geprofileerd kalf en een bovenlicht. Aan weerszijden van het bovenlicht is een klein, staand venster met hardstenen lekdorpel in de gevel opgenomen. Deze drie lichten worden overwelfd door gekoppelde bogen. Onder de twee kleine vensters staat een blind veld, waarin hardstenen brievenbussen zijn geplaatst. Tussen de vensters op de begane grond is in 1998 een gevelsteen herplaatst die afkomstig is uit de zijgevel van het afgebroken pand Druifstreek 65, de voorganger van het huidige pand waarin onder meer een brouwerij gevestigd is geweest. De gevelsteen toont een druiventros en draagt de tekst “DIT IS DE / KEISERS / GRACHT / GEGRAVEN 16[..]”. Tegen de oostelijke kopgevel van het huis staat een lagere uitbouw onder plat dak. Dit volume is aan de voorzijde voorzien van een onder rode verblendstenen strek staand venster en een trasraam van rode steen. De van oorsprong opengewerkte balkonbalustrade hierboven is vervangen door een gesloten borstwering met een hardstenen ezelsrug. De hoekkolom hier rechts van draagt een hardstenen bekroning. De zijgevel van de uitbouw is blind. Het zichtbare deel van de kopgevel van het hoofdvolume is op de eerste verdieping voorzien van twee vensters en op de zolderverdieping van één venster. De rechter hoek van deze gevel wordt geaccentueerd door een uitgemetselde schoorsteen. Interieur: Het huis heeft de oorspronkelijke ruimte-indeling voor een belangrijk deel behouden en ook veel van de oorspronkelijke materialen zijn bewaard gebleven. De begane grond heeft twee kamers, een keuken, ingangshalletje met vestiaire en een betegelde gang, waaraan zich de kamers en de trap naar de verdieping bevinden. De deuren van de vertrekken zijn paneeldeuren binnen een geprofileerde omlijsting. Ook de vensters hebben een profiellijst. De kamers zijn voorzien van houten vloeren, plafonds met profiellijsten, stucdecoraties met rolwerk en florale motieven, en schouwen met een schoorsteenmantel van zwart marmoriet (marmerglas). De kamers hebben nog de oorspronkelijke houten vloer en inbouwkasten. De keuken bevat een schouw met een houten schoorsteenmantel. Onder de trap zijn een toilet en een kelderluik opgenomen. De trap naar de verdieping is een scheluwe wenteltrap met gedraaide (de onderste) en octogonale houten trappalen met knopbekroning, en een leuning met gietijzeren spijlen en geprofileerde handlijst. Ook de aan de wand bevestigde, gebogen houten handlijst is geprofileerd. Enkele originele schuiframen in de ruimtes (twee slaapkamers en een kabinet) op de verdieping zijn beweegbaar door middel van katrollen. Ook de kamers op de verdieping zijn voorzien van paneeldeuren, schoorsteenmantels van marmoriet en stucplafonds met reliëfversieringen. Een van de deuren op de verdieping is een paneel-/glasdeur met een roedenverdeling. De smalle gang wordt aan de westzijde beëindigd door een toog, waarvoor een rechthoekige deur is geplaatst. De trap naar de zolderverdieping is qua type en uitvoering vergelijkbaar met die naar de eerste verdieping. Het trapgat wordt beëindigd door een tussen een hele en een halve trappaal geplaatste balustrade met gietijzeren spijlen. De dakkapellen zijn gemaakt van kraalschroten en bevatten, op de kleinere overhoekse dakkapel na, de oorspronkelijke, openslaande ramen. Ook op zolder is nog een afgetimmerde zolderkamer voorzien van de originele paneeldeur. Exterieur: Het vanuit een langwerpige plattegrond, in schone gele en rode baksteen opgetrokken woonblok staat met twee bouwlagen onder een met rode holle pannen gedekt, afgeknot zadeldak. Aan de nok is het pannendak verlevendigd met een reeks grijze pannen in een decoratief patroon. De uitkragende, geprofileerde gootlijst rust op gesneden klossen. In de dakschilden staan nog de oorspronkelijke dakkapellen met zinken wangen en een lessenaardak. De op de Keizersgracht en de gevangenis georiënteerde, voornamelijk in gele baksteen met snijvoeg opgemetselde voorgevel heeft een onregelmatige gevelverdeling en bevat recht gesloten gevelopeningen. De voordeuren die toegang verlenen tot de beneden- en bovenwoningen, zijn overwegend gegroepeerd per twee- of per viertal. De voorgevel wordt verlevendigd door rode steen in de vorm van ‘speklagen’ en strekken en bogen boven de gevelopeningen. De vensters, in twee verschillende formaten, staan onder strekken, de deuren onder rondbogen met hardstenen aanzet- en sluitstenen en boogtrommels met decoratief metselwerk. De lekdorpels zijn ook van hardsteen, evenals de neuten en de drempels van de voordeuren. De linker woning heeft op de begane grond nog de oorspronkelijke zesruits schuiframen, die in de bovenramen zijn voorzien van glas-in-lood. De bovenlichten van de eveneens oorspronkelijke deuren met ijzeren kruisgehengen en geprofileerd kalf zijn eveneens ingevuld met glas-in-lood. De linker kopgevel, aan een smalle steeg die de woningreeks scheidt van het kantoorpand, is blind. De kopse zijde ter rechterzijde wijkt sterk af. Op die hoek bevindt zich een tuintje achter een gebogen erfscheiding in de vorm van een van gele en rode steen gemetselde borstwering met daarop een oorspronkelijk ijzeren hekwerk. Daarachter staat een ondiepe uitbouw (achterhuis) met plat dak aan de kopgevel. Deze uitbouw bevat in de zuidelijke voorgevel (tuinzijde) een onder bovenlicht staande deur, een klein venster hier rechts van, en een verdiepingsvenster. De kopse zijde van deze uitbouw is blind. De kopse zijde van het hoofdvolume is boven de uitbouw voorzien van een venster. Evenals in het hoofdvolume staan de vensters onder strekken van rode steen. De achtergevel is geheel opgetrokken in gele steen. Alle gevelopeningen zijn ook hier recht gesloten en staan onder strek. De vensters bevatten nog de oorspronkelijke zesruits schuiframen, waarvan een deel van de bovenramen nog is voorzien van een op het glas geschilderde roedenverdeling. De gevel wordt geleed door enkele onder plat dak staande uitbouwen, die op de bouwtekening als achterhuisjes staan aangegeven. Interieur: Inwendig zijn de woningen voor een deel in de originele staat bewaard gebleven. Paneeldeuren en de originele trappen naar de verdieping en de zolder maken nog deel uit van de woningen. De woningen zijn achter de smallere vensters nog voorzien van kleine kamertjes, die op de bouwtekening als kabinet stonden aangegeven. De doorgang naar de zolder is rondboogvormig. De dakspanten zijn in het zicht gelaten.

Bron: Fenicks B.V.

Specificaties

Bron: Fenicks B.V.

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Werk-woonhuis Oorspronkelijke functie
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Keizersgracht 7 8911KR
Bron: Fenicks B.V.

Tijdlijn Keizersgracht 7

Voeg een verhaal over dit monument toe aan de tijdlijn

Weet u meer over dit bijzondere monument of heeft u een herinnering over dit monument? Vul de tijdlijn aan. Deel uw verhaal en houd dit monument springlevend.

Andere monumenten in de buurt

Naar boven