Friesland

Transformatorhuisje Friesland
4323
4323

Provincie Friesland
Tel: 058 292 54 40
http://www.fryslan.frl

Afdeling Ruimtelijke Plannen
Provincie Fryslân
Tweebaksmarkt 52 (bezoekadres)
Postbus 20120
8900 HM Leeuwarden
 
Contactpersoon Erfgoed
Mw. M. Stuurman
058-2925447

De eeuwenlange Friese geschiedenis heeft een rijke schat aan erfgoed achtergelaten. Het Friese cultuurlandschap is al stokoud en kent een verhalenrijke geschiedenis. Van de terpenbouwers tot de naoorlogse boeren, ze hebben allemaal hun stempel gedrukt op wat wij het agrarisch cultuurlandschap noemen.

Het Friese erfgoed bepaalt in hoge mate de kwaliteit van onze leefomgeving, vormt een rijke inspiratiebron voor kunst en cultuur en draagt zo bij aan brede welvaart. Of het nu archieven, musea, geschiedenisonderzoek, terpen, monumenten, dorpsgezichten of cultuurlandschappen zijn: samen vertellen zij het Ferhaal fan Fryslân. De provincie Fryslân wilde waarde van het erfgoed koppelen aan de nieuwe ontwikkelingen die op ons af komen  zoals energietransitie en krimp.

De belangrijkste beleidsaccenten binnen het Friese erfgoedbeleid voor 2021- 2024 zijn: 

  • Vergroten zichtbaarheid en internationalisering.
  • Ferhaal fan Fryslân borgen en vertellen en het maken van een toetsingskader voor musea.
  • Erfgoed inzetten als fundament, meerwaarde en inspiratie voor nieuwe opgaven.
  • Meer rijksmonumenten restaureren.
  • Inzetten op de Fryske Pleats.
  • Samenwerking met gemeenten, instellingen en vrijwilligersorganisaties.

Cultuurhistorische kaart Fryslân

De Cultuurhistorische Kaart Fryslân stelt informatie beschikbaar van aardkundige, archeologische, historisch- geografische en bouwhistorische aard in de provincie Fryslân. De kaart geeft aan welke cultuurhistorische elementen en structuren op provinciale schaal van betekenis zijn. 

Afbeelding
Opvallen

Duurzaam monument

In de provincie Fryslân is een netwerk van meer dan 100 energiecoaches en energieadviseurs beschikbaar, genaamd het Energieteam Fryslân. Het doel van het netwerk Energieteam Fryslân is om kennis en ervaring te delen en elkaar te inspireren. Dus wilt u aan de slag met uw vraagstuk, zoek uw energiebegeleider via de gemeente.

Bij de provincie Fryslân zijn diverse subsidies en financiële regelingen beschikbaar om een circulaire economie te bevorderen. De extra tegemoetkoming voor woningeigenaren is helaas niet meer beschikbaar.

Vanuit het rijk zijn de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) en de Subsidie energiebesparing eigen huis (SEEH) beschikbaar. 

KlimOp Verduurzamen klein maatschappelijk vastgoed Fryslân

Het Klimaat Ontzorgingsprogramma van provincie Fryslân is opgezet om eigenaren van  klein maatschappelijk vastgoed te ondersteunen in het verduurzamen van hun gebouwen. 

Het verduurzaming van musea en (publiekstoegankelijke) monumenten is vaak complex. Dat komt o.a. omdat er rekening moet worden gehouden met vele facetten. Musea en monumenten zijn dus echt maatwerk. Samen met de koepelorganisaties Museumfederatie FryslânMonumentenwacht Fryslân en Steunpunt Monumentenzorg Fryslân zorgen we voor dat maatwerk.

Het budget voor het uitvoeren van de maatregelen valt overigens niet binnen het programma. Er zijn aantrekkelijke financieringsvormen mogelijk, daar kijken we met u naar. Ook kan gezocht worden naar vormen van vraagbundeling. Dit betekent dat de voorgenomen maatregelen bij verschillende eigenaren worden samengevoegd, hierdoor kan het soms makkelijker zijn om (aantrekkelijke) financiering te krijgen.

Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA)

Bent u eigenaar van maatschappelijk vastgoed? Of houdt u zich bezig met het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed? Zoals scholen, overheidsgebouwen, zorginstellingen of rijksmonumenten? De nieuwe Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) komt eigenaren van bestaand maatschappelijk vastgoed tegemoet in de kosten om te verduurzamen. U krijgt subsidie voor energieadvies, een energielabel en verduurzamingsmaatregelen.

Het is op dit moment niet mogelijk DUMAVA aan te vragen. De regeling is eerder gesloten dan verwacht, omdat het budget overtekend is. Dit betekent dat er meer aanvragen zijn ingediend, dan er geld beschikbaar is. DUMAVA gaat begin januari 2024 nog een keer open.

Transformatorhuisje Friesland
Transformatorhuisje Friesland

Monumenten Fryslân 2022

De provincie Fryslân stelt een subsidie beschikbaar voor:

  • Restauratie van rijksmonumenten;
  • Herbestemming van rijksmonumenten;
  • Onderhoud van rijksmonumentale molens;
  • Restauratie en herbestemming gemeentelijke monumenten en karakteristieke panden;
  • Plankosten.

Voor monumenten met een woonfunctie is het niet mogelijk om deze subsidie aan te vragen. 

Verleende subsidies 2022

Goed nieuws voor eigenaren van vijfendertig Friese rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en karakteristieke panden. Zij kunnen aan de slag met plannen voor onderhoud of restauratie. Niet alleen de grote monumenten komen in aanmerking voor subsidie. Eén van de vier theehuisjes tegen het Noorderbolwerk in Franeker heeft subsidie toegekend gekregen voor restauratie van het dak.

In de eerste helft van de 17de eeuw lieten de professoren siertuinen met zomerkoepels aanleggen. Verder hadden in de stad alleen de stinzen een koepel in de tuin. Pas na 1734 mochten  ook in de tuinen van huizen koepels worden gebouwd. In 1746 werd de grond tussen het bolwerk en o.a. de Eisingastraat beschikbaar voor particulieren en mocht tot aan het bolwerk een tuin met toebehoren aangelegd worden waaronder dit theehuis.

Wilt u weten welke monumenten ook subsidie hebben ontvangen?

Eén van de vier theehuisjes tegen het Noorderbolwerk in Franeker - Gerard van Dijk.JPG
Eén van de vier theehuisjes tegen het Noorderbolwerk in Franeker heeft subsidie toegekend gekregen voor restauratie van het dak.
Gerard van Dijk

Daken Fryske Pleatsen

Voor de Friese identiteit, geschiedenis en landschap vormt de boerderij een rode draad. De provincie Fryslân stelt een subsidie beschikbaar voor restauratie of herstel van het dak van boerderijen die beschermd zijn als rijks- of gemeentelijk monument of als karakteristiek in het bestemmingsplan. Een voorwaarde om aanspraak te maken op deze subsidie is dat het dak of dakvlak in een matige of slechte onderhoudsstaat zijn. 

Herbestemmen bestaande gebouwen naar zelfstandige woonruimte Fryslân

Bent u eigenaar van een gebouw binnen bestaand bebouwd gebied of eigenaar van een karakteristieke boerderij buiten bestaand bebouwd gebied? Dan kunt u mogelijk subsidie aanvragen voor het herbestemmen van dit gebouw naar nieuwe zelfstandige woonruimte of flexwoonruimte. Van 1 juli 2022 tot en met 24 december 2022 wordt de subsidieregeling opengesteld.

Herbestemmen in Noord-Nederland

Het Kenniscentrum Herbestemming Noord is in 2013 ontstaan op initiatief van de drie noordelijke steunpunten, volledig ondersteund door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de drie noordelijke provincies. Doel van het Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met een zo kort mogelijke procedure, met zo beperkt mogelijke kosten, met zo veel mogelijk gebruikmaking van de monumentale waarden en karakteristieken en met optimale inzet van subsidies en andere financieringsregelingen. Het Kenniscentrum Herbestemming Noord is een spin in het web, een facilitator en een verbinder. 

Oude stadhuis Bolsward, tegenwoordig Cultuurhistorisch centrum De Tiid (herbestemming).jpg
Oude stadhuis Bolsward, tegenwoordig Cultuurhistorisch centrum De Tiid (herbestemming)
Leefbaar Fryslân

Herstel agrarisch Cultuurlandschap

Het Friese cultuurlandschap is al stokoud en kent een verhalenrijke geschiedenis. Om de identiteit van ons cultuurlandschap te behouden, moeten we er echter voor waken dat we bepaalde landschapselementen niet volledig laten verdwijnen.

Er zijn 12 maatregelen ontwikkeld die op verschillende cultuurlandschappen van toepassing zijn. Geïnteresseerden die mee willen doen, kunnen zich in ieder geval tot en met augustus 2023 bij één van de Friese agrarische collectieven of Landschapsbeheer Friesland aanmelden.

In een cultuurlandschap, een door mensen aangelegd landschap, is er altijd een relatie geweest tussen de bodem, de waterstand en het type landschapselement. Bij de herstel- of aanlegwerkzaamheden wordt rekening gehouden met deze samenhang. Om die reden zijn de maatregelen gebonden aan een aantal (geografische) selectiecriteria.

Project Herstel Agrarisch Cultuurlandschap – Fryslân wordt gefinancierd uit het Programma voor Plattelandsontwikkeling (POP3) en ELFPO (Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling) en de Provincie Fryslân.

Gemeentelijk monument In de brouwerij te Leeuwarden
Grand Café en hotel "In de brouwerij" gevestigd in een gemeentelijk monument te Leeuwarden

Cultuurfonds

Het Prins Bernhard Cultuurfonds, het Nationaal Restauratiefonds en negen provincies werken samen in de Cultuurfondsen voor Monumenten. 

Uit het fonds worden laagrentende leningen verstrekt voor de restauratie, verduurzaming en herbestemming van gemeentelijke en provinciale monumenten of karakteristieke panden. De Cultuurfondsen hebben daarmee een belangrijke rol in het versterken van lokaal erfgoed en daarmee het behoud van het unieke karakter en identiteit van regio’s. En wordt een bijdrage geleverd aan het versnellen van de energietransitie en worden monumenten klaar gemaakt voor de toekomst.

Er is veel belangstelling voor de Cultuurfonds-hypotheek. In een aantal provincies zijn er daardoor beperkt middelen beschikbaar om laagrentende leningen te kunnen verstrekken. Wilt u zekerheid voordat u een aanvraag doet? Neem dan contact met op met het Restauratiefonds via 088 - 2539020. 

Prins Bernhard Cultuurfonds Fryslân

Het Cultuurfonds heeft in elke provincie een afdeling die lokale of regionale projecten ondersteunt. 

Friese Anjer
Het Friese fonds eert jaarlijks een persoon, vereniging of instelling die zich heeft ingezet voor de Friese cultuur of die het Cultuurfonds een stimulans wil geven. De prijs bestaat uit een speld en een bedrag van € 5.000.

Talentprijs
De Talentprijs wordt tegelijk met de Friese Anjer uitgereikt. De Talentprijs is bedoeld voor een begaafd persoon of een begaafde groep die een bijzondere, artistieke prestatie heeft geleverd binnen de cultuur en natuur én de potentie heeft een succesvolle carrière op te bouwen door je nog verder te ontwikkelen. De winnaar krijgt naast de oorkonde een bedrag van € 1.500 euro.

Rijksmonument

Gaat u aan de slag met uw rijksmonument? Dan kunnen de onderhouds-, restauratie- of verduurzamingskosten behoorlijk oplopen. 

Voor het financieren van instandhoudingkosten komt u mogelijk in aanmerking voor een Restauratiefonds-hypotheek

Als u aan de slag gaat met het verduurzamen van uw rijksmonument dan kunt u een Duurzame Monumenten-Lening aanvragen. 

Sudwest-Fryslan2016
Houtzaagmolen De Rat in IJlst

Monumentenwacht Fryslân

De Monumentenwacht Fryslân helpt monumenteneigenaren en -beheerders van hun monument(en) springlevend te houden. Dit doen zij door het uitvoeren van bouwkundige inspecties en aankoopkeuringen, het bieden van begeleiding bij restauraties en renovaties en door het geven van advies op het gebied van vergunningen, subsidies en verduurzaming.

Vergoeding duurzaamheidsadvies
Naast onze duurzaamheidsleningen heeft het Restauratiefonds een budget beschikbaar voor financiële ondersteuning bij het kwalitatief verduurzamen van uw monument. Dit doen wij door een deel van de kosten van een duurzaamheidsadvies te vergoeden. Wilt u meer informatie? Bekijk de voorwaarden.

Meer monumenteninformatie

Verhaal: behoud kerkgebouw

Steeds meer kerkgebouwen komen leeg te staan. In het Friese Goënga zetten dorpsbewoners er samen de schouders onder, om hun monumentale kerkgebouw te behouden. 

Kerk op terp in Friesland
Naar boven