Speelmansstraat 4, Leeuwarden

Monumenttype:
Gemeentelijk monument
Monumentnummer:
1007410600
Monumentnaam:
Speelmansstraat 4
Plaats:
Leeuwarden

Monumenten.nl maakt u wegwijs in monumentenland

Alles over monumenten onder één dak.
Een monument kopen, onderhouden of verduurzamen? Hier vindt u alle informatie, inspiratie en praktische tips.

Beschrijving

Klein woonhuis of achterhuis bij Eewal 47-49, waarschijnlijk oorspronkelijk gebouwd in de (late) zestiende eeuw. Een aanknopingspunt voor die datering vormt de vogelvluchtkaart van Johannes Sems uit 1603. Op en nabij de bewuste locatie laat de kaart een rijtje van drie panden zien, welke alle beduidend kleiner zijn weergegeven dan de woonhuizen aan de Eewal, een onderscheid dat anno 2012 nog steeds bestaat. Het is dit onderscheid wat ook vermoeden doet dat het pand is te beschouwen als achterhuis bij het hoofdpand Eewal 47 of 49. Uit de kadastrale minuutplannen van Leeuwarden, die in 1825 zijn vervaardigd (zie Kadastrale Atlas fan Fryslân uit 1832), blijkt ook dat het pandje in dat jaar (als “Huis en Erf”) in dezelfde handen verkeerde als het woonhuis Eewal 47, namelijk van de wed. Anthonij van Assen, geb. Borgrink. Het minuutplan laat overigens zien, dat het perceel toen dezelfde vorm en omvang had, die het nog steeds heeft. Het pand is in elk geval in de loop van de achttiende eeuw verbouwd - de huidige vensters bevatten ramen naar (vermoedelijk laat-) achttiende-eeuws model. Ook omstreeks 1900 onderging het pand een bouwkundige aanpassing getuige een balklaag bestaande uit relatief lichte balken met voor die tijd kenmerkend hoekprofiel en getuige de T-vormige ramen in de voorgevel. Het casco is in 1989 in opdracht van Certec BV hersteld onder supervisie van architectenbureau Baarsma en Wolthekker. De bescherming geldt het historische casco (exterieur en constructie). Exterieur: Het huisje bestaat uit twee parallelle bouwvolumen waarvan de gevels niet gelijktijdig zijn opgetrokken. De beide delen - het linker, meest oostelijke volume is vermoedelijk iets jonger - verschillen in kleur en sluiten op de bouwnaad niet ‘naadloos’ op elkaar aan. Het rechter, meest westelijke volume heeft een diepte van vier tot vijf meter, het andere volume is nog ondieper doordat de voorgevel licht gerend is. Het meeste westelijke volume (rechts) heeft een breedte van twee traveeën, is opgetrokken uit oranjerode baksteen en heeft een met oude rode holle pannen gedekt zadeldak tussen topgevels. Het volume links daarvan, dat de entree bevat, is lager en heeft een van rode baksteen gemetselde lijstgevel. Het metselwerk van beide volumen heeft nog het originele voegwerk met kalkmortel. De meeste vensterkozijnen hebben pen-gat verbindingen en zijn voorzien van een hoekprofilering. De gevel van het rechter volume is op de begane grond (niveau souterrain) voorzien van twee lage vensters met T-raam. Daarboven staan op de verdieping (bel-etage) twee grote vensters met een roedeverdeling (zes keer zes) in de schuiframen naar laat-achttiende-eeuws model. Daarboven is een deels in de geveltop staande, vernieuwde laad- en losdeur geplaatst. Het omringende metselwerk is beschadigd, wat erop duidt dat het kozijn later is ingebroken, vermoedelijk ter vervanging van een kleiner exemplaar. De geveltop is voorzien van vlechtingen en schouders, die zijn afgedekt met zink. De gevel wordt bekroond door een kleine tuit. Aan het bovenste deel van de gevel zijn onder de schouders en in de punt van de gevel muurankers met lange schieters bevestigd. Het vanaf de straat zichtbare deel van de rechter zijgevel is gepleisterd en onder de dakgoot voorzien van muurankers met lange schieters. Van de achtergevel is de westelijke aflijsting in de vorm van een rollaag zichtbaar. Het linker volume bevat op de begane grond een brede gevelopening, waarin een venster met T-raam en een deur zijn opgenomen. Deur en raam zijn vernieuwd. Ze worden door een houten penant van elkaar gescheiden en staan onder een gemeenschappelijke rollaag. Het venster met roedeverdeling (zes keer zes) in het schuifraam (dit venster is identiek aan de beide in het rechter volume) op de verdieping staat eveneens onder een rollaag. De gevel wordt beëindigd door een geprofileerde kroonlijst. Het zichtbare deel van de linker zijgevel is links van de hoek gepleisterd en blind. Interieur: In het inwendige van het pand is in de loop der eeuwen veel gewijzigd en vernieuwd, waardoor geen historische ruimte-indeling en -afwerkingen bewaard zijn gebleven. Nog wel aanwezig zijn balkenlagen uit diverse perioden, getuigen van de bouw- en ontwikkelingsgeschiedenis. De balklaag op de begane grond van het hoofdvolume (west) heeft de hoogste ouderdom en kan uit de oorspronkelijke bouwtijd (XVI-B) dateren. De balken van de daarboven gelegen bouwlaag zijn vermoedelijk iets jonger (XVIII?), terwijl het platte dak van het nevenvolume (oost) op een balklaag van circa 1900 ligt. De kapconstructie is twintigste-eeuws (XX-B) en vertegenwoordigt geen monumentale waarden.

Bron: Fenicks B.V.

Specificaties

Bron: Fenicks B.V.

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Woonhuis Oorspronkelijke functie
Woonfunctie Woningen en woningbouwcomplexen Huidige functie
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Speelmansstraat 4 8911GP
Bron: Fenicks B.V.

Tijdlijn Speelmansstraat 4

Voeg een verhaal over dit monument toe aan de tijdlijn

Weet u meer over dit bijzondere monument of heeft u een herinnering over dit monument? Vul de tijdlijn aan. Deel uw verhaal en houd dit monument springlevend.

Andere monumenten in de buurt

Naar boven