Nieuwestad 45, Leeuwarden

Monumenttype:
Gemeentelijk monument
Monumentnummer:
1007388600
Monumentnaam:
Nieuwestad 45
Plaats:
Leeuwarden

Monumenten.nl maakt u wegwijs in monumentenland

Alles over monumenten onder één dak.
Een monument kopen, onderhouden of verduurzamen? Hier vindt u alle informatie, inspiratie en praktische tips.

Beschrijving

Vermoedelijk als herenhuis gebouwd pand, verrezen omstreeks 1875. Voordien was dit perceel aan wat toentertijd de Deinumer Zuupmarkt heette, al bebouwd. De eerste eigenaren van het pand zijn niet bekend. Gebruiker van het herenhuis volgens het adressenboek van 1919 was in dat jaar ene G. van der Meer, zonder beroepsvermelding. Nieuwestad 51 was destijds het woon- en praktijkadres van H. Leopold en mevr. C. Leopold geb. Postma, die ook in 1928 nog op dit adres stonden geregistreerd. Niet lang daarna verhuisde dit tandartsenechtpaar naar Nieuwestad 45a, waar ze hun praktijk vestigden (tot omstreeks 1950). Dat is het sindsdien gebleven. Het pand maakt deel uit van een monumentale gevelwand en is gebouwd in een voor de bouwtijd karakteristieke, eclectische trant. Het betreft een van de laatste panden aan de Nieuwestad met een nog ongeschonden, niet door horeca- en winkelontwikkelingen aangetaste voorgevel. Exterieur: Het vanuit een langwerpige, naar achteren iets toelopende rechthoekige plattegrond opgetrokken pand staat met drie bouwlagen onder een met een opnieuw verbeterde, geglazuurde holle pan gedekt, afgeknot schilddak. De achter een hardstenen stoep staande voorgevel is opgetrokken in hardsteen en schone bruine baksteen en bevat recht gesloten gevelopeningen. De vrij lage, deels onderkelderde onderste bouwlaag is voorzien van een door een cordonlijst beëindigde bekleding van hardsteen en is links voorzien van een rechthoekig venster en rechts van een rijk bewerkte porte brisée met profiellijsten, schelpmotieven, voluten en een gecanneleerde stolpnaald met een composietkapiteel. De deurlichten staan achter raamroosters van decoratief vormgegeven smeedijzer. De vensters op de hoge eerste en de lagere tweede verdieping staan binnen geprofileerde omlijstingen. Ze hebben afgeronde bovenhoeken en bevatten gewijzigde, tweedelige (eerste verdieping) en vierdelige (tweede verdieping) schuiframen. De vensters op de tweede verdieping zijn bovendien voorzien van hardstenen lekdorpels. De gevel wordt beëindigd door een entablement met geprofileerde lijsten en een gesloten houten attiek, waarin een dakkapel met plat dak, geprofileerde kroonlijst en een raam met afgeronde bovenhoeken is opgenomen. De hardstenen stoep is voorzien van een 19e-eeuwse erfscheiding in de vorm van een decoratief vormgegeven smeedijzeren hek met gietijzeren hoekbalusters. De zichtbare bovenste delen van de in een andere steensoort opgetrokken zijgevels zijn voorzien van muurankers met schieters. De achtergevel is op de begane grond geschilderd en voorzien van onder strekken staande gevelopeningen. De brede gevelopening op de begane grond, waarin oorspronkelijk waarschijnlijk openslaande tuindeuren stonden, heeft een nieuwe invulling van louter glas gekregen. Het brede venster op de eerste verdieping bevat een zesdelig raam. In de twee vensters op de tweede verdieping zijn vensters met zesdelige schuiframen opgenomen. De gevel wordt beëindigd door een geprofileerde kroonlijst. In het dakschild hierboven is een (mogelijk vernieuwde) rechthoekige dakkapel met plat dak opgenomen. Tegen het rechter deel van de gevel staat een slanke baksteenkolom, die later is toegevoegd en waarvan de oorspronkelijke functie niet duidelijk is. In de velden tussen de vensters van de eerste en de tweede verdieping en onder de kroonlijst bevinden zich vier gietijzeren muurankers. Tegen de linker bovenhoek van de gevelopening op de begane grond is één zo’n muuranker geplaatst. Links tegen de achtergevel staat een lage uitbouw onder plak. Aan deze uitbouw is een oude, gietijzeren pomp bevestigd. Interieur: Het inwendige van het herenhuis is weliswaar gemoderniseerd, maar voor een belangrijk deel in de oorspronkelijke staat bewaard gebleven. Het huis heeft een kelder, waarvan de vloer is gedekt met plavuizen. De vensters in het voorste vertrek op de als tandartspraktijk ingerichte begane grond zijn nog voorzien van vouwblinden. In de gang bevindt zich een royaal trappenhuis met steektrappen en een tussenbordes. De trap is voorzien van leuningen aan zware, gecanneleerde trappalen en met geprofileerde handlijsten en gietijzeren spijlen. De woonkamers op de eerste verdieping zijn voorzien van paneeldeuren binnen een geprofileerde omlijsting. In de voor- en de achterkamer zijn versierde stucplafonds en schouwen met marmeren schoorsteenmantels bewaard gebleven. Het plafond is aan en in de hoeken voorzien van profiellijsten, versierde koven en barokke reliëfdecoraties. Het centrale reliëf is onder meer voorzien van bloemmotieven. De schouw heeft een schoorsteenmantel van zwart marmer en overhoekse consoles, alsmede een met een grote, vergulde spiegel behangen boezem met gecanneleerde hoekpilasters met kapitelen en een geprofileerde kroonlijst met eierlijst. Het stucplafond en de schouw in de achterkamer zijn vergelijkbaar. De schoorsteenmantel is echter van een andere marmersoort en in de stucreliëfs zitten ook verschillen in de gebruikte motieven. Opvallend in de achterkamer zijn de driekwart ronde houten hoeken tussen het venster en de wanden. Een van de leuningen van de trap naar de eerste verdieping wordt voortgezet naar de tweede verdieping. Ook hier gaat het om twee steektrappen met tussenbordes. De leuningen lopen door rondom het trapgat, waar ze een balustrade vormen. Het trappenhuis wordt voorzien van daglicht door middel van een in de zoldervloer uitgespaard daklicht met gekleurd glas in een gestileerd bloemmotief met lamp, mousseline glazen en decoratief vormgegeven gietijzeren roeden binnen een geprofileerd kozijn. De deuren rondom de overloop zijn gehout en staan binnen eveneens gehoute kozijnen. De stucplafonds en de schouwen in de voor- en de achterkamer op de tweede verdieping zijn soberder van vormgeving en detaillering. De vensters in de achterkamer bevatten nog de kasten met de vouwblinden. De steektrap naar de zolder is voorzien van een houten balustrade met gedraaide spijlen. Op de zolder bevindt zich een vergelijkbare balustrade rondom het genoemde traplicht. De vlieringbalken tussen de dakspanten zijn voorzien van halfronden inkepingen voor de stokken, die fungeerden als droogrek. Een afgetimmerd deel van de zolder bevat onder meer de voormalige meidenkamer.

Bron: Fenicks B.V.

Specificaties

Bron: Fenicks B.V.

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Herenhuis Oorspronkelijke functie
Gezondheidszorgfunctie - Woonfunctie Woningen en woningbouwcomplexen Huidige functie
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Nieuwestad 45 a 8911CJ
Bron: Fenicks B.V.

Tijdlijn Nieuwestad 45

Voeg een verhaal over dit monument toe aan de tijdlijn

Weet u meer over dit bijzondere monument of heeft u een herinnering over dit monument? Vul de tijdlijn aan. Deel uw verhaal en houd dit monument springlevend.

Andere monumenten in de buurt

Naar boven