De meest gestelde vragen over subsidies en leningen voor uw monument
Iedere woningeigenaar krijgt te maken met onderhoud en herstel. Denk daarbij aan kleine klusjes en grotere reparaties. Heb je een monument of een beeldbepalend pand? Dan vraagt het onderhoud vaak om extra aandacht. Originele materialen en technieken moeten zoveel mogelijk behouden blijven. En voor veel werkzaamheden heb je een omgevingsvergunning nodig. Dat maakt het onderhoud van een monument meestal complexer en duurder.
Naast onderhoud en restauratie (ook wel instandhoudingskosten genoemd) speelt verduurzaming een steeds grotere rol. Ook monumenten en beeldbepalende panden worden energiezuiniger. Vaak is dat maatwerk. Inmiddels zijn er verschillende oplossingen om beter te isoleren of energie op te wekken.
Zowel het instandhouden als verduurzamen van een monument vraagt vaak om een flinke investering. Gelukkig zijn diverse ondersteuningsmogelijkheden beschikbaar om monumenteigenaren hierbij te helpen. Monumentencoach Henrieke van Eerten vertelt ons er alles over.
Welke mogelijkheden voor jouw pand beschikbaar zijn, hangt af van de status van het pand, het eigendom, het gebruik en de locatie
#1 Hoe weet ik welke mogelijkheden voor mijn pand beschikbaar zijn?
'Op monumenten.nl/regelingen kun je op basis van jouw postcode een overzicht krijgen van de beschikbare regelingen. Dit kunnen subsidies, laagrentende financieringen en andere programma’s zijn.'
#2 Geeft het Restauratiefonds ook advies aan eigenaren wat het beste is om te doen?
'Nee, het Restauratiefonds mag eigenaren alleen informeren, niet adviseren.'
#3 Waarvoor kan ik financiering aanvragen bij het Restauratiefonds?
'Het Restauratiefonds heeft financieringen beschikbaar voor onderhoud, restauratie, verduurzaming en/of herbestemming van monumenten en beschermd erfgoed dat op een andere manier beschermd is zoals beeldbepalende panden. Een financiering bij het Restauratiefonds heeft betrekking op bepaalde werkzaamheden aan onderdelen van een monument of beeldbepalend pand.'
'Met de ‘welke financiering past bij mijn monument’-check op restauratiefonds.nl kun je gemakkelijk nagaan welke mogelijkheden beschikbaar zijn.'
#4 Kan ik ook een aankoopfinanciering afsluiten bij het Restauratiefonds?
'Nee, dat is niet mogelijk.'
#5 Als ik Woonhuissubsidie aanvraag, kan ik dan de rest lenen bij het Restauratiefonds, tegen een laag tarief?
‘Nee, dat gaat niet. Het is of het één of het ander. Je moet dus een afweging gaan maken. Ik zal een voorbeeld geven. Stel je kosten bedragen 100.000 euro. Wanneer je voor een laagrentende lening bij het Restauratiefonds kiest, dan leen je dus een ton tegen zeg 1,2 %. (Dit percentage wisselt steeds, de actuele rentetarieven staan op de website van het Restauratiefonds, red.). Wanneer je kiest voor de subsidie leen je die ton tegen een marktconform tarief. Na afronding van de werkzaamheden kun je 38.000 euro aflossen op die ton, dat is namelijk het bedrag dat je als subsidie krijgt. Dan houd je nog een lening over van 62.000 euro waarover je gedurende de looptijd een marktconform tarief betaalt van ongeveer 3 procent meer dan bij een laagrentende lening.’
#6 Hoe weet ik wat de beste optie is om instandhoudingskosten aan mijn rijksmonument te bekostigen: een laagrentende lening of een woonhuissubsidie voor mijn rijksmonument?
'Het is aan de eigenaar zelf om de berekening en vervolgens de afweging te maken. Als je hierover twijfelt, dan raden wij aan om de casus voor te leggen aan een financieel adviseur. Dit kan het Restauratiefonds niet verzorgen.'
#7 Hoe kan ik Woonhuissubsidie aanvragen?
‘Elk jaar tussen 1 maart en 30 april kan er woonhuissubsidie aangevraagd worden. Voor werkzaamheden die in het jaar ervoor zijn uitgevoerd, kan het volgende jaar subsidie worden aangevraagd. Je kan dus maar 1 keer subsidie aanvragen voor uitgevoerde instandhoudingswerkzaamheden.'
#8 Als ik van mijn gemeente een subsidie toegekend krijg, mag ik dan nog een financiering aanvragen bij het Restauratiefonds?
'Het is mogelijk om een gemeentelijke subsidie te combineren met een financiering bij het Restauratiefonds. Het subsidiebedrag wordt dan wel in mindering gebracht op de financieringsbehoefte.'
#9 Kunnen provinciale subsidies worden gecombineerd met een lening bij het Restauratiefonds?
'In sommige gevallen is dit mogelijk, als deze mogelijkheid niet is uitgesloten in de subsidieregeling als weigeringsgrond.'
#10 Is er subsidie beschikbaar voor de verduurzaming van mijn monument?
'Ja, de Rijksdienst voor Ondernemen Nederland (RVO) stelt de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) beschikbaar. Voor monumenteigenaren zijn de voorwaarden voor het isoleren van monumenten sinds 1 januari 2024 versoepeld. Een aparte regeling is de Subsidieregeling verduurzaming voor verenigingen van eigenaars (SVVE), speciaal voor VVE en Woonstichtingen.'
Lees meer over de ISDE voor monumenteneigenaren.
'Naast de ISDE stellen diverse gemeentes subsidie beschikbaar voor het isoleren van bestaande woningen. Verder zijn er gemeentes die bredere subsidies dan wel stimuleringsleningen gericht op verduurzamen ter beschikking stellen.'
#11 Hoe kan ik mijn pand het beste verduurzamen?
'Een specifiek duurzaamheidsadvies van een Duurzame Monumenten (DuMo) adviseur zorgt ervoor dat jouw monument verduurzaamd wordt met oog voor de monumentale waarden. Het Restauratiefonds vergoedt een deel van de advieskosten voor monumenten en beeldbepalende panden.
Lees meer over duurzaamheidsadvies en de vergoeding van het Restauratiefonds.'
Download hier de gratis gids Monumentaal wonen verduurzaming
#12 Mag ik (een deel van) de werkzaamheden zelf uitvoeren?
'Omdat monumenten vaak specifieke materialen en technieken nodig hebben raden wij aan om instandhoudingswerkzaamheden door vakmensen te laten uitvoeren. Over het algemeen geldt dat de kosten van ‘zelfwerkzaamheid’ alleen dan subsidiabel zijn als je achteraf kan aantonen (bijvoorbeeld door middel van een accountantsverklaring) hoeveel uren door jou of je personeel binnen het kader van een door jouw gedreven onderneming of organisatie zijn besteed aan subsidiabele werkzaamheden. Doe-het-zelf uren komen niet in aanmerking voor subsidie of lenen.'
#13 Een lening bij het Restauratiefonds heeft een lager tarief. Zitten er nog meer voordelen aan een Restauratiefondslening?
‘Een lening tegen lage rente bij het Restauratiefonds is te allen tijde vergoedingsrentevrij aflosbaar. Wij werken met zogenaamde revolverende fondsen, dat betekent dat wij afgeloste bedragen weer opnieuw kunnen uitlenen voor andere monumenten.'
#14 Met welke vereisten moet ik rekening houden wanneer ik een financiering aanvraag bij het Restauratiefonds?
- Je bent nog niet begonnen met de werkzaamheden.
- Je hebt de instandhoudingskosten (voor restauratie en/of onderhoud) laten bepalen. Lees meer over het vaststellen van instandhoudingskosten. Voor lokale fondsen geldt dat de desbetreffende gemeente de kosten vaststelt door middel van de Verklaring Gemeente.
- Je hebt de verduurzamingskosten laten vaststellen. Afhankelijk van de beschikbare financiering worden de verduurzamingskosten vastgesteld door de betrokken aannemer / installateur. Wanneer een bouwkundig bureau betrokken is bij het bepalen van de instandhoudingskosten kunnen zij ook de verduurzamingskosten vaststellen. Voor lokale regelingen is de gemeente betrokken bij het vaststellen van de hoogte van lening, zoals verduurzamingskosten of waaronder de verduurzamingskosten vallen.
- Je kan de benodigde (onherroepelijke) omgevingsvergunning voor de geplande werkzaamheden laten zien of je heeft een verklaring van de gemeente dat een vergunning niet nodig is.
- Jouw kredietbeoordeling is positief.
#15 Hoe vraag ik financiering aan bij het Restauratiefonds?
'Een aanvraag kan online worden ingediend via de website van het Restauratiefonds. Eerst maak je een account aan waarmee je vervolgens een aanvraag in kunt dienen. Vul de gegevens zo volledig mogelijk in. Op basis van deze gegevens ontvang je een voorlopig voorstel. Met dit voorstel kunt je een keuze maken voor de financiering, hierna lever je alle benodigde stukken aan. Als dit positief wordt beoordeeld ontvang je van ons een offerte. Wanneer je akkoord gaat met de offerte zal de hypotheekakte kunnen passeren en kun je van de start met de werkzaamheden aan je pand.'
Bekijk meer hierover op een speciale pagina over het aanvragen van een financiering bij het Restauratiefonds.
#16 Kan ik ook financiering aanvragen voor de kosten voor een nieuwe keuken?
'Het is niet mogelijk om alleen kosten ter verbetering van het pand af te financieren, bijvoorbeeld voor een nieuwe keuken. Wanneer je een financiering afsluit voor het instandhouden dan wel verduurzamen van het pand dan kun je desgewenst een aanvullende marktconforme Monumenten-hypotheek aanvragen die dan ook kan worden ingezet voor een nieuwe keuken of andere verbeteringskosten.'
#17 Als ik niet van een laagrente financiering gebruik kan maken, moeten de kosten waarvoor ik de lening afsluit dan worden vastgesteld?
'Bij een marktconforme financiering (Monumenten-hypotheek) dienen de kosten op een andere manier onderbouwd te worden. Tijdens het aanvraagproces zal, afhankelijk van de hoogte van de aanvraag, bepaald worden hoe deze kosten aangetoond moeten worden.'
#18 Waarom hebben de leningen van het Restauratiefonds een lager tarief dan reguliere banken?
'Reguliere banken rekenen hogere rentes vooral omdat zij de middelen elders moeten aantrekken. Het Restauratiefonds werkt met middelen van overheden en hoeft geen commerciële marge te behalen.'