Zonne-energie en monumenten

Wilt u zelf warmte of elektriciteit opwekken via zonne-energie, dan gaat daar eerst altijd een stap aan vooraf: besparen op uw energieverbruik. Dat is de meest effectieve manier om kosten te besparen en het milieu te helpen.

Systemen voor zonne-energie

Om zelf warmte of elektriciteit op te wekken in uw pand, zijn er vier mogelijkheden:

  • zonnecollectoren voor warmtewinning

  • zonnepanelen voor stroomopwekking

  • hybride systemen die stroom én warmte opwekken

  • speciale bouwmaterialen zoals dakpannen voor stroomopwekking

Alleen de eerste drie zijn geschikt voor monumenten en panden in een beschermde gezicht. Stroomopwekkende bouwmaterialen kunt u alleen gebruiken voor een nieuwe aanbouw en andere nieuwbouw.

Zonnepaneel op een monument
Afbeelding
Onderzoek

Wat is de beste plek?

Is uw pand een monument of valt het binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht, dan is zonne-energie alleen in bepaalde gevallen mogelijk. Om het monument of beschermde pand zoveel mogelijk te ontzien, kunnen de zonne-energiesystemen meestal het beste geplaatst worden:

  • op het erf, in plaats van het dak

  • op platte daken, in plaats van schuine daken

  • op bijgebouwen zoals schuurtjes, in plaats van het hoofdgebouw zelf

Plaatst u het systeem toch op een historisch dak of erf, houd dan rekening met het volgende:

  • daken en erven zijn minder waardevol of representatief 

  • daken en erven zijn niet zichtbaar vanaf de openbare weg

  • dakpannen blijven behouden door het systeem los erboven te plaatsen, dus niet ingebouwd tussen de dakpannen

Installaties die niet zichtbaar zijn vanaf de openbare weg, zijn vaak nog wel te zien vanuit andere standpunten. Stem daarom het ontwerp, zoals de grootte, vorm, kleur en reflectie, af op de historische omgeving.

Afbeelding
Doe wel doe niet lijst

Wanneer is het niet mogelijk?

Het gebruik van zonne-energie is niet mogelijk:

  • bij zeer bijzondere monumenten met een speciale cultuurhistorische waarde of betekenis

  • op daken met een bijzondere vorm, zoals ronde of spitse daken

  • op daken met pannen in een bijzonder of decoratief patroon

  • op daken met materialen die minder vaak voorkomen, zoals riet, leien, metalen en zeldzame typen dakpannen

  • in het zicht bij een bijzonder historisch dakenlandschap

Afbeelding
Toolbox

Wat zijn de alternatieven?

Is zonne-energie niet mogelijk, dan kunt u kiezen uit deze alternatieven voor duurzaam wonen en energie besparen:

Energiebesparende maatregelen
Denk hierbij als eerste aan simpele maatregelen zoals het gebruik van tochtstrips, energiezuinige verlichting of goede regeling van de cv. Bewaar grotere en risicovollere maatregelen zoals het isoleren van uw pand voor het laatst.

Groene stroom
Over de duurzaamheid van groene stroom is veel te doen, maar hierbij is vooral bewust kiezen belangrijk.

Coöperatieve zonnestroom
Hierbij bent u samen met anderen eigenaar van een installatie van zonnepanelen. De panelen liggen niet op uw eigen dak, maar op het dak van een ander, niet-monumentaal pand. Wel komt de opgewekte stroom ten goede aan uw eigen energierekening. Hiervoor bestaat een verlaagd belastingtarief.

Andere duurzame energiesystemen
Zonne-energiesystemen zijn niet de enige milieuvriendelijke of duurzame installaties. Mogelijk zijn andere systemen geschikter voor uw monument. Het gaat om HRe-ketels, houtgestookte cv-ketels en cv-kachels, warmtepompen, hybride warmtepompen en een enkele keer ook kleine windturbines. 

Afbeelding
Vergunning

Is een vergunning nodig?

Vaak heeft u een omgevingsvergunning nodig voor het plaatsen van een zonne-energiesysteem. Dit geldt voor systemen die u plaatst:

  • op monumenten

  • op panden in een beschermde stads- of dorpsgezicht

  • op erven zoals tuinen

  • op andere plekken van gebouwen dan het dak

Vergunningvrij plaatsen
Voor beschermde stads- en dorpsgezichten is soms geen vergunning nodig bij plaatsing op het schuine achterdakvlak. Wel gelden daarvoor enkele voorwaarden. De belangrijkste is dat de installatie op dit dakvlak niet is te zien vanaf de openbare weg. Vergunningvrij plaatsen is vaak mogelijk op het dak van niet-monumenten en buiten beschermde gezichten. Maar ook hier gelden voorwaarden. Uw gemeente kan u hier meer over vertellen.

Afbeelding
Stadsaanzicht

Wat doet de gemeente?

Ga met uw eerste ideeën naar de gemeente, dus vóór u uw plannen concreet uitwerkt en zakelijke verplichtingen aangaat. De gemeente kan aangeven wat uw kansen zijn op een vergunning en eventueel ook hoe u die kans vergroot. Meer informatie vindt u op de website van uw eigen gemeente.

Afbeelding
Architectadviseur

Welke experts kunnen helpen?

Heeft u een vergunning van de gemeente gekregen? Ga dan niet zelf aan de slag met zonnepanelen of -collectoren. Besteed het installeren uit aan een vakbekwame installateur. Op zoek naar een installateur? In onze bedrijven vindt u een uitgebreid overzicht.

Benieuwd naar ervaringen van anderen?

Of u nu een monumenteigenaar of specialist bent. In Monumenten Community helpt iedereen elkaar met het maken van de juiste keuzes.

Harry Kers

Wilt u meer weten over de financiering van restauratie, onderhoud of verduurzaming van uw monument? Neem dan contact op met Harry Kers, accountmanager Restauratiefonds, regio Utrecht, Gelderland en een aantal Stadsherstelorganisaties.
Harry Kers
Naar boven