Alle monumenten springlevend! Het Restauratiefonds heeft voor elk monument een passende financiering. Bezoek Restauratiefonds.nl
Herbestemming.nu helpt initiatiefnemers van herbestemmingen met kennis, praktijkvoorbeelden en een netwerk van specialisten. Bezoek Herbestemming.nl

De Lage Sluis, Beesd

Rijksmonument
Monumentnummer:
530036
De Lage Sluis
Beesd
Afbeeldingen toevoegen

Monumenten.nl: alles over monumenten onder één dak

Voeg uw verhaal toe

Beschrijving

Omschrijving onderdeel 27: BOERDERIJ 'DE LAGE SLUIS'.

In de zuidwesthoek van de buitenplaats aan de noordelijke dijk langs de Linge ligt een op L-vormige grondslag opgetrokken, mogelijk 18de-eeuwse boerderij. Het op rechthoekige grondslag opgetrokken woonhuis bestaat uit één bouwlaag en een kapverdieping onder een met riet gedekt zadeldak tussen topgevels met vlechtingen. De naar de dijk gekeerde voorgevel (zuidwest) is geleed door negenruits vensters met links een onderkelderde opkamer. Het achterhuis is geheel vernieuwd. De boerderij staat afgebeeld op de kadastrale minuut van omstreeks 1830.

Waardering

De BOERDERIJ 'DE LAGE SLUIS' behorend tot de historische buitenplaats Mariënwaerdt is van algemeen cultuurhistorisch belang:

- wegens de ouderdom;

- wegens de markante ligging aan de dijk;

- als onderdeel van een historisch gegroeid stedenbouwkundig en landschappelijk gebied;

- wegens de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats.

Bron: Rijksmonumentenregister

Specificaties

Monumentnummer:
530036
Artikel ZKP:
rijksmonument
Provincie:
Gelderland
Gemeente:
West Betuwe
Plaats:
Beesd
Bron: Rijksmonumentenregister

Complex eigenschappen

Complexnaam:
Mariënwaerdt
Complexnummer:
513559
Complex beschrijving:

Omschrijving van het complex

In structuur en deels in detail gaaf bewaarde HISTORISCHE BUITENPLAATS MARIËNWAERDT met HOOFDGEBOUW (1), HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG (2), DIENSTGEBOUW (3), GRAFZERK (4), TUINMUUR (5), KOUDE BAKKEN (6), POMP (7), DRUIVENKAS (8), KAS (9), PRIEEL (10), DIENSTWONINGEN (11), BOERDERIJ 'NIEUWE BOUWING' (12), SCHUUR (13), TWEE KAPBERGEN (14A en 14B), BOERDERIJ 'ABTSBOUWING' (15), BOERDERIJ 'LINGENHOF' (16), VLOEDSCHUUR (17), HOUTEN SCHUUR (18), WOONHUIS (19), BOERDERIJ 'DE HOGE SPIJCK' MET AANGEBOUWD BAKHUIS (20), KAPBERG (21), BOSWACHTERSWONING 'PRINKEL' (22), TOEGANGSHEK (23), BOERDERIJ 'DE MOUWE' (24), VLOEDSCHUUR 25), KAPBERG (26A) en HOOIBERG (26B), BOERDERIJ 'DE LAGE SLUIS' (27), BOERDERIJ 'DE HOGE SLUIS' (28), SCHUUR (29), SLUIS (30), VLOEDSCHUUR (31), BOERDERIJ DE NEUST (32).

Ten oosten van het dorp Beesd aan de Linge ligt de historische buitenplaats Mariënwaerdt ter plaatse van de in 1129 gestichte Praemonstratenserabdij Mariënwaerdt. Dit klooster, bestaande uit een uitgebreid complex van gebouwen met kerk en klokkentoren, werd tussen 1566 en 1567 verwoest en afgebroken. De goederen werden daarna beheerd door het Kwartier van Nijmegen. In 1704 verhief de Landdag Mariënwaerdt tot een heerlijkheid met hoge, middelbare en lage jurisdictie om het goed beter te kunnen verkopen. Graaf van Bylandt kocht de plaats in 1734 en liet tussen 1734 en circa 1790 op het terrein een buitenhuis bouwen, met gebruikmaking van restanten van de abdij. Aan de noordoostzijde van het huis werd een parkbos met slingerlanen aangelegd.

Een overzichtskaart uit circa 1624 (aanwezig op het huis) en een kaart van landmeter Bajonville uit 1664 tonen de omgrenzing, de percelering, de ligging van de goederen en de lanenstructuur van het oude kloostercomplex, zoals thans nog gaaf bewaard en in één bezit is gebleven.

Op deze gronden is in de achttiende eeuw de buitenplaats gesticht, waarvan de markante kern gevormd wordt door de omgeving van het huis met parkbos, moestuin en toegangslaan, geflankeerd door weilanden en doorsneden door twee dwarslanen. De verwevenheid van de buitenplaats met het oude kloostergoed (thans landgoed) is kenmerkend en vrij uniek te noemen.

Op de bij de omschrijving behorende kaart is de omgrenzing van het complex alsmede de aanduiding van de onderdelen aangegeven. Aan de zuidkant is de Linge de begrenzing. Aan de oostkant vormt de Bisschopsgraaf de begrenzing: de watergang waarover de bisschop van Utrecht klooster Mariënwaerdt kon bereiken.

Waardering van het complex

De HISTORISCHE BUITENPLAATS MARIËNWAERDT is van algemeen cultuur-, architectuur- en tuinhistorisch belang:

- wegens de ouderdom;

- wegens de ontwikkelingsgeschiedenis;

- wegens de middeleeuwse restanten van het abdijencomplex;

- wegens de gaaf bewaard gebleven historische infrastructuur;

- wegens het 18de-eeuwse hoofdgebouw in classicistische stijl;

- wegens de aanleg in landschapsstijl en het moestuinensemble;

- wegens de inpassing in en de samenhang met het omringende landschap;

- wegens de visuele samenhang met de andere onderdelen van de buitenplaats.

Bron: Rijksmonumentenregister
Voeg uw verhaal toe

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Boerderij(M1) Boerderijen, molens en bedrijven Boerderij (M) oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Marienwaerdt Notendijk 1 – 4153 RN Beesd – – Ja
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
– D 2072 – Beesd
Types
Hoofdcategorie Subcategorie Beschrijving Notitie
Boerderijen, molens en bedrijven Boerderij (M) – –
Bron: Rijksmonumentenregister

Tijdlijn De Lage Sluis

  • Conditie der Bouwing de Lage Sluis op Mariënweerd

    1822

    De conditie beschrijft een overeenkomst tussen de gravin Carolina van Wassenaar Douairière van den hooggeboren heer O.W.H. Graaf van Bijlandt Mariënweerd en de weduwe van Dirk van Ewijk (Anthonia van Bemmel). Het betreft de verhuur van de bouwing genaamd de Lage Sluis.

    De bouwing:
    Bestaande in een huis, schuur, twee bergen en een wagenschuur; benevens den boomgaard, bouw- en weilanden: te zamen groot ongeveer ongeveer vijf en vijftig bunder of vier en zestig en een halve morgen oudemaat. De huur is bepaald voor de duur van 3 jaar voor een bedrag van fl.1.350,-- Nederlandse guldens per jaar.

    De conditie is geschreven in 29 artikelen als borg voor een goed gebruik van de gehele bebouwing, het vee en de landerijen.

    Enkele artikelen uit de akte van 24 augustus 1822
    Art. 5
    “Van de weilanden zullen gedurende de drie pachtjaren geene stukken meer dan eenmaal mogen gehooid worden, terwijl er niet meer dan een half gedeelte paarden onder de runderen zullen mogen worden geweid worden; op verbeurt van eenen dubbelden pacht van den geheelen bouwhof zullende alle weilanden in junij en augustus van elke pachtjaar behoorlijk gehooit en van distels gezuiverd moeten zijn zullende zulks anders voor rekening van de pachtster worden besteed”
    Art. 15
    “Reparatiën aan huis, schuren en Bergen blijven ten laste van de Hooggeb. Vrouwe eigenaresse; uitgezonderd het onderhoud van den Karnmolen, pompen en al de aan den bouwhof zich bevindende glazen, zullende daarme

    Bron: Jos Vrijhoef

Voeg een verhaal over dit monument toe aan de tijdlijn

Weet u meer over dit bijzondere monument of heeft u een herinnering over dit monument? Vul de tijdlijn aan. Deel uw verhaal en houd dit monument springlevend.
Voeg een verhaal toe over dit monument

Andere monumenten in de buurt