Dennenoord, Zuidlaren

Monumenttype:
Rijksmonument
Monumentnummer:
395339
Monumentnaam:
Dennenoord
Plaats:
Zuidlaren

Beschrijving

In 1935 naar ontwerp van de Groningse architect Egbert Reitsma (1892-1976) gereedgekomen zelfstandige, meer 'open' uitbreiding van de in 1895 opgeleverde aan de overzijde van de weg gelegen 'gesloten' psychiatrische inrichting op gereformeerde grondslag 'Dennenoord'. Terzijde ligt de woning van de geneesheer-directeur, eveneens naar ontwerp van E. Reitsma en voltooid in 1935. Beide gebouwen zijn opgetrokken in een kubistisch-expressionistische vormentaal. Het gebrandschilderde glas-in-loodraam in het trappenhuis is een ontwerp uit 1935 van de Groninger kunstenaar Jan Wykmans. Het werd vervaardigd bij de N.E.G. (Noordnederlandsche Electrische Glasslijperij te Groningen).

-De parkachtige tuinaanleg is omstreeks 1935 gerealiseerd naar een ontwerp uit 1934 van de Glimmense tuinarchitect Jan Vroom (1893-1985). Het Noordersanatorium bood plaats aan 'rustige' en 'onrustige' patiënten, maar is thans niet meer als zodanig in gebruik.

-Het hoofdgebouw ligt markant en ruimschoots teruggerooid aan de weg Vries-Zuidlaren. Het omvat een zich verjongend torenachtig middengedeelte, waaruit radiaalsgewijs vier niet geheel identieke geknikte plat afgedekte vleugels ontspringen. Tussen deze vleugels bevinden zich twee verdiepte en twee gesloten binnentuinen. Aan de voorzijde liggen twee ommuurde tuinen. Het centrale gedeelte met toren is blokvormig geleed, heeft een plat dak met lichtkappen, ronde en rechtgesloten stalen deuren en ramen en wordt bekroond door een vlaggenmast met stijgijzers; het omvat vier verdiepingen op souterrain en huisvest(te) onder meer vestibule, hall met vide en trappenhuis, kamer van de geneesheer-directeur, portiersloge en administrateursruimte, wacht-, spreek- en onderzoekkamer en personeelsruimten. De vleugels aan voorzijde gaan over in een tuinmuur met windschermen van gewapend glas, tellen twee bouwlagen en zijn elk voorzien van een lighal in de open lucht; de vleugels aan achterzijde tellen elk een bouwlaag en eindigen in een klein overdekt terras. Het gebouw is opgetrokken uit zachtgele steen in lintverband op een trasraam van ten dele gesinterde helderrode baksteen. De gevelwanden zijn regelmatig ingedeeld door blauw geschilderde gegalvaniseerde stalen ramen met onder meer vierentwintig-, zestien- en achtruits verdeling, betonnen lateien en markiezen. De terugliggende ingangspartij met stalen deuren wordt benadrukt door een stoep, bloembakken, een betonnen overstek waarboven balkons en heeft ultramarijn blauw betegelde penanten tussen de ramen. Aan deze laatste heeft het gebouw zijn bijnaam 'het Blauwe Paviljoen' te danken. Direct achter het gebouw ligt het blokvormige ketelhuis, dat is onderkelderd en is uitgevoerd in een bij het hoofdgebouw aansluitende vormgeving. Inwendig zijn onder meer van belang de zwart-wit geaderde marmerbekleding in de hall, de in pasteltinten uitgevoerde gebrandschilderde glas-in-lood ramen met Bijbelse scenes (Lucas 11:24 en Handelingen 5:16) in het trappenhuis naar ontwerp van Jan Wykmans uit 1935 en de lichtstraten in de zijvleugels.

-Voorts zijn van belang de verschillende formeel aandoende, door hagen en wind-schermen omheinde, binnentuinen rondom het gebouw (circa 1935), met verdiept gazon, ten dele gesinterde helderrode baksteen gemetselde trappen en bloembakken, een zonnewijzer (armillairsfeer) op bakstenen voet, een vijver en een grillig door geboomte en bosschages omzoomd padenbeloop. Het terrein wordt aan de straatzijde gemarkeerd door een uit eveneens ten dele gesinterde helderrode baksteen opgetrokken kubus met het opschrift Noorder Sanatorium en enig bijbehorend muurwerk. Voor het overige is het terrein, geheel in de geest van een 'open inrichting', afgezet door lage hagen en struiken.

-De bijbehorende woning van de geneesheer-directeur uit 1935 is eveneens opgetrokken uit zachtgele baksteen in lintverband op een trasraam van ten dele gesinterde helderrode baksteen. Het gebouw is samengesteld uit ten opzichte van elkaar verspringende blokvormige volumes, heeft enkele balkons en is plat afgedekt. De muurvlakken zijn regelmatig geleed door strakke raam- en deurpartijen; terzijde is een garage aangebouwd.

Sanatoriumgebouw met gebrandschilderde glas-in-loodramen uit 1935 en andere waardevolle interieuronderdelen, bijbehorende directeurswoning uit 1935 en parkachtige tuinaanleg uit circa 1935, van algemeen architectuur- en cultuurhistorisch belang:

-als evenwichtige en voor het noorden des lands unieke exponent van het kubistisch-expressionisme;

-wegens de plaats die het complex als stilistisch markeringspunt inneemt binnen het oeuvre van Egbert Reitsma;

-wegens de oorspronkelijke functie van meer 'open' psychiatrische inrichting -welke in ontwerp en uitvoering tot uitdrukking komt- en de betekenis daarvan voor de jongere geschiedenis van de psychiatrische ziekenzorg in Nederland;

-wegens gaafheid en compleetheid van complex en tuinaanleg;

-wegens de markante ligging.

Bron: Rijksmonumentenregister

Specificaties

Bron: Rijksmonumentenregister

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Directeurswoning Woningen en woningbouwcomplexen Dienstwoning(K) oorspronkelijke functie –
Tuin Kastelen, landhuizen en parken Tuin, park en plantsoen oorspronkelijke functie –
Psychiatrische inrichting Cultuur, gezondheid en wetenschap Gezondheidszorg oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Stationsweg 161 – 9471 GP Zuidlaren – – Ja
Stationsweg 161 a – Zuidlaren – – –
Stationsweg 163 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 167 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 169 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 173 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 175 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 177 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 179 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 181 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 183 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 185 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 187 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 193 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 195 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 197 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 199 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 201 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 203 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 205 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 207 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 209 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Stationsweg 211 – 9471 GP Zuidlaren – – –
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
3669 H 3684 A100 Zuidlaren
3669 H 3684 A101 Zuidlaren
3669 H 3684 A102 Zuidlaren
3669 H 3684 A103 Zuidlaren
3669 H 3684 A104 Zuidlaren
3669 H 3684 A105 Zuidlaren
3669 H 3684 A106 Zuidlaren
3669 H 3684 A107 Zuidlaren
3669 H 3684 A108 Zuidlaren
3669 H 3684 A109 Zuidlaren
3669 H 3684 A110 Zuidlaren
3669 H 3684 A111 Zuidlaren
3669 H 3684 A112 Zuidlaren
3669 H 3684 A113 Zuidlaren
3669 H 3684 A114 Zuidlaren
3669 H 3684 A115 Zuidlaren
3669 H 3684 A116 Zuidlaren
3669 H 3684 A117 Zuidlaren
3669 H 3684 A118 Zuidlaren
3669 H 3684 A119 Zuidlaren
3669 H 3684 A12 Zuidlaren
3669 H 3684 A120 Zuidlaren
3669 H 3684 A121 Zuidlaren
3669 H 3684 A122 Zuidlaren
3669 H 3684 A123 Zuidlaren
3669 H 3684 A124 Zuidlaren
3669 H 3684 A125 Zuidlaren
3669 H 3684 A126 Zuidlaren
3669 H 3684 A127 Zuidlaren
3669 H 3684 A128 Zuidlaren
3669 H 3684 A129 Zuidlaren
3669 H 3684 A13 Zuidlaren
3669 H 3684 A130 Zuidlaren
3669 H 3684 A131 Zuidlaren
3669 H 3684 A132 Zuidlaren
3669 H 3684 A133 Zuidlaren
3669 H 3684 A136 Zuidlaren
3669 H 3684 A137 Zuidlaren
3669 H 3684 A138 Zuidlaren
3669 H 3684 A139 Zuidlaren
3669 H 3684 A14 Zuidlaren
3669 H 3684 A140 Zuidlaren
3669 H 3684 A141 Zuidlaren
3669 H 3684 A142 Zuidlaren
3669 H 3684 A15 Zuidlaren
3669 H 3684 A16 Zuidlaren
3669 H 3684 A20 Zuidlaren
3669 H 3684 A21 Zuidlaren
3669 H 3684 A22 Zuidlaren
3669 H 3684 A24 Zuidlaren
3669 H 3684 A25 Zuidlaren
3669 H 3684 A5 Zuidlaren
3669 H 3684 A51 Zuidlaren
3669 H 3684 A52 Zuidlaren
3669 H 3684 A53 Zuidlaren
3669 H 3684 A54 Zuidlaren
3669 H 3684 A55 Zuidlaren
3669 H 3684 A56 Zuidlaren
3669 H 3684 A57 Zuidlaren
3669 H 3684 A58 Zuidlaren
3669 H 3684 A59 Zuidlaren
3669 H 3684 A6 Zuidlaren
3669 H 3684 A60 Zuidlaren
3669 H 3684 A61 Zuidlaren
3669 H 3684 A62 Zuidlaren
3669 H 3684 A63 Zuidlaren
3669 H 3684 A64 Zuidlaren
3669 H 3684 A65 Zuidlaren
3669 H 3684 A66 Zuidlaren
3669 H 3684 A67 Zuidlaren
3669 H 3684 A68 Zuidlaren
3669 H 3684 A7 Zuidlaren
3669 H 3684 A70 Zuidlaren
3669 H 3684 A71 Zuidlaren
3669 H 3684 A72 Zuidlaren
3669 H 3684 A73 Zuidlaren
3669 H 3684 A74 Zuidlaren
3669 H 3684 A75 Zuidlaren
3669 H 3684 A76 Zuidlaren
3669 H 3684 A77 Zuidlaren
3669 H 3684 A78 Zuidlaren
3669 H 3684 A79 Zuidlaren
3669 H 3684 A8 Zuidlaren
3669 H 3684 A80 Zuidlaren
3669 H 3684 A81 Zuidlaren
3669 H 3684 A82 Zuidlaren
3669 H 3684 A83 Zuidlaren
3669 H 3684 A84 Zuidlaren
3669 H 3684 A85 Zuidlaren
3669 H 3684 A86 Zuidlaren
3669 H 3684 A87 Zuidlaren
3669 H 3684 A88 Zuidlaren
3669 H 3684 A89 Zuidlaren
3669 H 3684 A9 Zuidlaren
3669 H 3684 A90 Zuidlaren
3669 H 3684 A91 Zuidlaren
3669 H 3684 A92 Zuidlaren
3669 H 3684 A93 Zuidlaren
3669 H 3684 A94 Zuidlaren
3669 H 3684 A95 Zuidlaren
3669 H 3684 A96 Zuidlaren
3669 H 3684 A97 Zuidlaren
3669 H 3684 A98 Zuidlaren
– H 3220 – Zuidlaren
– H 3764 – Zuidlaren
– H 3669 – Zuidlaren
– H 2663 – Zuidlaren
– H 3765 – Zuidlaren
– H 3313 – Zuidlaren
– K 1165 – Zuidlaren
– K 1168 – Zuidlaren
– K 1169 – Zuidlaren
Bron: Rijksmonumentenregister

Tijdlijn Dennenoord

Voeg een verhaal over dit monument toe aan de tijdlijn

Weet u meer over dit bijzondere monument of heeft u een herinnering over dit monument? Vul de tijdlijn aan. Deel uw verhaal en houd dit monument springlevend.

Andere monumenten in de buurt

Naar boven