U bent hier

Alles over

Monumentale interieurs

Wettelijke bescherming van uw interieur

Bescherming om verhalen te waarborgen

Interieurs van rijksmonumenten zijn gedeeltelijk wettelijk beschermd om de waarde ervan en de verhalen die erin schuil gaan te behouden voor de toekomst. Sinds 1 juli 2016 regelt de Erfgoedwet deze bescherming, daarvoor was het de Monumentenwet 1988. 

Gemeentelijk monument?

Ook andere overheden (provincies, gemeentes) besteden in hun monumentenbeleid aandacht aan interieurs. Woont u in een gemeentelijk beschermd monument, informeer dan bij uw gemeente naar de geldende regelgeving. 

Een monumentaal interieur aanpassen of restaureren?

Bespreek uw plannen altijd met uw gemeente. Zij zijn uw aanspreekpunt voor de (veelal benodigde) omgevingsvergunning en denken in veel gevallen met u mee. 

Welke delen van een interieur zijn beschermd?

De rijksbescherming geldt voor de interieuronderdelen die tot het onroerende goed behoren: 

  • de ruimtelijke indeling van een interieur (afmetingen en positionering van de vertrekken)
  • de afwerking van de ruimte
  • de vaste interieurelementen

Het gaat in feite om alle onderdelen die aan het gebouw vast zitten of door hun functie onlosmakelijk met het pand verbonden zijn. Ook afneembare dakpannen of eenvoudig uit de scharnieren te tillen binnendeuren worden gezien als bestanddeel van het interieur. 

Voorbeelden van beschermde interieuronderdelen

  • de onderdelen van het casco met de balklagen, de kapconstructie en structuurbepalende binnenmuren

  • de vloerafwerking van hout, plavuizen of natuursteen

  • wand- en plafondafwerkingen van hout, natuursteen, stucwerk, betegeling, behangsels of schilderingen
  • schouwen met boezem, spiegel of schilderstuk
  • binnendeuren, ingebouwde kasten of banken, trappen en liften
  • keukeninterieurs met vaste kasten, aanrecht, pomp en doorgeefluik

In sommige gebouwen komen bijzondere objecten voor die bijna onlosmakelijk verbonden zijn aan de vroegere functie van het gebouw. Denk aan een watervat met leidingen en toebehoren in een watertoren, een orgel en een preekstoel in een kerk, knechtenkamers, bedsteden in een boerderij en vaste onderdelen van een winkelinterieur of bibliotheek. 

Schouw in een monumentaal woonhuis in AmsterdamSchouw in een monumentaal woonhuis in Amsterdam

Ook waardevol: losse elementen en inventaris

De bescherming van interieurs in rijksmonumenten geldt niet voor losse interieurelementen of inventaris, zoals stoelen, losse wanddecoraties, serviesgoed of gereedschap (in industriele monumenten). 

Ondanks het ontbreken van wettelijke bescherming, zijn deze elementen wel van grote waarde voor het gebouw en de beleving ervan. Denk bijvoorbeeld aan de meubilering en inrichting van Kasteel De Haar, Het Mastboomhuis in Oud Gastel, het Witsenhuis in Amsterdam of het gereedschap dat nodig is om het Woudagemaal (werelderfgoed) in het Friese Lemmer te kunnen laten functioneren. 

Interieur van het Woudagemaal in LemmerOliekannen en spuiten in de machinekamer van het Woudagemaal in Lemmer

Onderstaande pagina helpt u de waarde van uw interieur inzichtelijk te maken:  

Bij twijfel: gemeente of Rijksdienst

Twijfelt u of uw interieur of een bepaald element beschermd is? De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kan u informeren over rijksmonumenten, uw gemeente over gemeentelijke monumenten. 

Monumentenregister

Het monumentenregister bevat meer dan 60.000 rijksmonumentale panden en objecten. Het register vermeldt bijna nooit iets over interieurs. Maar dat het interieur niet terug te vinden is in de redengevende beschrijving, betekent niet dat uw interieur niet beschermd is!