Energielabel bij verkoop en verhuur van een monument verplicht
Voor ‘gewone’ panden was een energielabel al verplicht, maar binnenkort moet ook de eigenaar van een monument dat verkocht of verhuurd gaat worden, een energielabel aanleveren. Wat betekent dat in de praktijk voor monumenteigenaren? We gingen in gesprek met Frank Buchner, die werkt bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en in zijn werkpakket onder meer de energielabelplicht voor monumenten heeft.
Allereerst: waarom is een energielabel nu opeens wel verplicht voor monumenten?
‘Het energielabel wordt met ingang van 29 mei 2026 verplicht voor monumenten, wanneer de eigenaar dat monument in de verkoop of in de verhuur wil doen. Dus die plicht geldt niet voor alle monumenten. Dat als opmerking vooraf. De reden dat dit nu gebeurt heeft te maken met Europese regelgeving. Er was een uitzondering voor monumenten en die uitzondering komt nu te vervallen.’
Voorlopig geldt voor monumenten het label, maar nog geen normering
‘Belangrijk is om in beeld te houden dat het tot 2030 alleen om het energielabel draait, niet om de normering, die er voor ‘gewone’ gebouwen in voorkomende gevallen wel achter zit. Zo is er bijvoorbeeld een norm voor panden die in gebruik zijn als kantoor, die moeten minimaal label C hebben. Vooralsnog geldt dat niet wanneer het om een monument gaat. Na 2030 moet er wel iets van ‘streefnormen’ komen, maar daarbij geldt dat het wel mogelijk moet zijn met inachtneming van de monumentale waarde van het pand.’
Het is belangrijk dat je de energierekeningen van de afgelopen jaren kunt laten zien
Wat houdt een energielabel in en wat zegt dat over de energierekening die de nieuwe eigenaar kan verwachten?
‘Een formeel energielabel wordt afgegeven door een gecertificeerde energieprestatieadviseur (EP-adviseur) en wordt geregistreerd in EP-Online. Bij de bepaling van het label kijkt zo’n EP-adviseur naar gebouwkenmerken, zoals: is hier sprake van dubbelglas of zijn de muren geïsoleerd en zo ja op welke manier. Er zijn bij monumenten echter vaak ook kenmerken die vaak anders uitpakken dan bij een hedendaags gebouw. Een voorbeeld is de zogenaamde ‘compartimentering’. Dat is iets wat bij monumenten veel voorkomt: er zijn ruimtes die van oudsher niet verwarmd worden of in bepaalde seizoenen niet gebruikt worden. Daar is binnen het protocol van de energielabel systematiek geen ruimte voor. Vanuit het protocol voor het bepalen van het energielabel telt het gewoon mee als verwarmde ruimte, alsof er wel verwarming aanwezig is, en dat heeft gevolgen voor het af te geven energielabel. Dat valt mogelijk lager uit. Dan is het belangrijk dat je als eigenaar de energierekeningen van de afgelopen jaren kunt laten zien. Zo wordt voor een koper duidelijk dat een lager energielabel niet per definitie leidt tot een hogere energierekening.’
Bewaar bonnen en maak foto’s tijdens verduurzamingsprojecten van je monument. Dat is handig voor wanneer je een energielabel aanvraagt
Wat adviseer je eigenaren van monumenten?
‘Zorg dat je je administratie met betrekking tot je monument goed bijhoudt. Bewaar foto’s en bonnetjes van werkzaamheden, zoals bijvoorbeeld een isolatieproject. Een EP-adviseur kan in de beoordeling alleen die zaken meenemen die aantoonbaar zijn, in de zin dat het zichtbaar aanwezig is, of dat het bewezen kan worden dat het aanwezig is. Dan kan bijvoorbeeld meegewogen worden welk isolatiemateriaal gebruikt is. Een EP-adviseur heeft daarvoor dan bewijsmateriaal nodig, zoals foto’s van de werkzaamheden en bonnen met naam en adresgegevens erop. Als je dit niet kunt aantonen, dan moet de EP-adviseur terugvallen op zogenaamde forfaitaire waardes (dat zijn gemiddelde, vastgestelde waardes, red.) of zelfs aannemen dat er in het betreffende gebouwonderdeel geen isolatie aanwezig is. Dan zou het kunnen dat een energielabel onnodig lager uitvalt. Dat zou jammer zijn.’
Wat is wat jou betreft de uitdaging bij het energielabel voor monumenten?
‘Een energielabel houdt niet per se rekening met de monumentale waarde van een pand. Het is belangrijk dat wanneer er in de toekomst normering gaat gelden, dat er dan normeringen komen voor monumenten die rekening houden met de monumentale waarden. Algemene normering gaat daarom niet goed werken. Een norm die voor het ene monument misschien goed haalbaar is, kan tegelijkertijd veel te veel vragen van een ander monument. Het is nog wel een forse uitdaging om hier iets op te bedenken. Mijn idee is dat de monumentale waarde eigenlijk de kaders zou moeten bepalen, maar specifieke normen per monument afzonderlijk is ook ingewikkeld. Daarover gaan we in gesprek met een heel aantal organisaties, om te kijken hoe we hierop in kunnen spelen. Het energielabel kan een extra stimulans zijn voor eigenaren om aan de gang te gaan met verduurzaming. Los van het energielabel waren de meeste eigenaren toch al wel met die verduurzaming bezig, omdat dat zich uiteindelijk uitbetaalt.’
Wat zijn de financiële consequenties van de energielabelplicht?
‘Het krijgen van een energielabel via een gecertificeerde EP-adviseur kost een paar honderd euro. Gezien de specifieke situatie om een monument te verduurzamen is een goed advies op maat belangrijk. Een dergelijk advies op welke manier het monument verduurzaamd kan worden, kost natuurlijk ook geld. Tegelijkertijd verdient dit zich terug in een goed verduurzamingsplan en een lagere energierekening. Een energielabel kan ook gevolgen hebben voor de hypotheekverstrekking. Sommige banken geven een rentekorting op de hypotheek en er zijn ook banken waar meer geleend kan worden wanneer de eigenaar verduurzamingsmaatregelen gaat uitvoeren. Dat komt de waarde van het monument immers ten goede.’
Wat adviseer je mensen die een monument willen kopen?
‘Als koper van een monument is het belangrijk om na te gaan of er al een goed advies ligt voor verduurzaming. Is er bijvoorbeeld al toestemming om isolerende beglazing te plaatsen, dan weet je dat je nog vooruit kunt: zowel in het verhogen van het energielabel als in het verlagen van de energierekening. In alle gevallen is het verstandig om een goede adviseur in de arm te nemen.
