Düffels Möll in Stokkum: ‘Deze molen is waardevol voor de omgeving’
Felix Dijkman was op zoek naar een stuk grond waar hij een huis en een mooie schuur op zou kunnen bouwen. Toen kwam Düffels Möll op zijn pad. Een 150 jaar oude molen op een heuvel, bij Stokkum in Gelderland. Met een molenaarswoning en een schuur erbij. Ruim acht jaar na zijn drieste aankoop staat het geheel er weer in topconditie en als vanouds bij.
‘De makelaar tipte mij. De molen stond te koop, maar daar hoorden ook een schuur en een muldershuis bij. Of dat niet wat voor mij was? Ik kende de molen wel, net als iedereen hier in de streek. Hij staat op een heuvel, dus hij is goed zichtbaar, van welke kant je ook komt. Maar ik ben pas na de tip van de makelaar de heuvel op gereden. En toen zag ik hoe mooi de ligging is. Ik zag ook de molenaarswoning, dat was niet mijn soort woning eigenlijk. De schuur bleek veel verderop te liggen en er hoorde ook nog een flinke lap grond bij. Ik was onder de indruk van het geheel en we zijn met onze architect gaan zitten. Twee dagen later was ik de eigenaar!’
De molen stond er slecht bij
Restauratie van de molen meteen van start
Voor het geheel moest een omgevingsvergunning aangevraagd worden. ‘Daar ging heel wat tijd inzitten, maar we konden in 2017 wel al beginnen met de restauratie van de molen. Dat zijn we dus ook meteen gaan doen.’ Düffels Möll werd gebouwd in 1861 en was al een tijd lang niet meer echt in gebruik. ‘De molen stond er slecht bij, dus er was grondig groot onderhoud nodig om alles weer veilig te laten draaien. Fabian en Thije waren van jongs af aan al betrokken bij de molen. Zij zijn hier nog steeds de molenaars, inmiddels samen met Ron. Zij zijn begaan met de molen en ze hebben ook intensief meegedacht met het restauratieproces. Inmiddels is ook de 13-jarige Jay enthousiast, zo krijgt de molenaarsploeg ook weer jonge aanwas.’
Op basis van oud beeldmateriaal heb ik achterhaald hoe het ooit was
Sobere aanpak past bij een molen
De rijksmonumentale molen was in de jaren tachtig al eens grondig gerestaureerd, maar kreeg toen een rieten kap. ‘Dat is heel vreemd, want riet hebben we in deze omgeving niet. Dat hoorde dus niet van oorsprong op deze molen! Als ik ergens mee aan de slag ga, dan wil ik het ook goed doen, zoals het hoort en bouwhistorisch verantwoord. Op basis van oud beeldmateriaal hebben we achterhaald hoe het ooit was. Nu de restauratie af is, ben ik vooral blij met de kap en met het feit dat de kleurstelling weer klopt.’
In 2023 werd de rieten kap vervangen door een bitumenkap. Ook de oorspronkelijke kleurstelling werd teruggebracht. ‘Toen ik het kocht was de molen geschilderd in rood, wit, blauw. Maar dat klopte niet bouwhistorisch! In 1860 waren molenaars arme mensen, die hadden helemaal geen geld voor dure kleurverven. Ze gebruikten toen lijnzaadolie en teer. Sober, maar effectief. Daar zijn we nu weer bij terug. Die sobere aanpak hebben we ook op de zeilen toegepast. Daar vielen gaatjes in. Dat gebeurde vroeger natuurlijk ook en dan lapten de molenaars dat met jute zakken. Wij hebben de zeilen laten opknappen door een zeilenmaker. Hier en daar zijn nu stukjes zeil opgestikt/aangeheeld, in plaats van compleet nieuwe zeilen. Ouderwets lapwerk en tegelijkertijd vakwerk, precies zoals het bij deze molen past.’
Restauratie van de molenaarswoning
Toen de molen af was, werd het tijd voor het volgende project: de molenaarswoning, een gemeentelijk monument. ‘Opeens werd ik gebeld door de aannemer. Ze waren de boel aan het strippen en toen werd duidelijk dat de fundering aan de achterkant van het muldershuis helemaal verpulverd was. Dat moet gekomen zijn door het hemelwater, dat rechtstreeks jarenlang de grond in liep in plaats van via de goten werd afgevoerd. Het was voor iedereen een totale verrassing. Het leverde een levensgevaarlijke situatie op. Het was vrijdag, we belden de gemeente voor overleg, maar konden niemand bereiken. De buitenmuren stonden alleen aan de binnenmuren vast. Dat zou zomaar een ongeluk kunnen veroorzaken op de bouw. Bovendien waren we bang dat wanneer de achtergevel in zou storten, dan ook de monumentale voorgevel meegenomen zou worden. Wat was wijsheid? Uiteindelijk besloten we de achtergevel gecontroleerd in te laten storten, om erger te voorkomen. Maar toen de toezichthouder op controle kwam, leverde ons dat een bouwstop op. We mochten ondertussen niks doen, terwijl de woning er niet beter op werd. Uiteindelijk na 18 maanden kwam er door bemiddeling van de burgemeester weer vaart in het project.’
Ik heb veel tijd gestoken in het vinden van oude bouwmaterialen
Langzame bouw
‘Ik zeg steeds: ik doe aan langzame bouw. Geen haastwerk, ik heb steeds met zorg fijne vakmensen uitgekozen. Samen hebben alles prachtig gerestaureerd, stap voor stap en steeds met verstandige overwegingen en bouwhistorische details. De hele woning is nu goed geïsoleerd, we hebben vloerverwarming en een warmtepomp. De ramen zijn van monumentaal Stolker dubbel glas. Op het dak liggen oude leien. Op basis van foto’s hebben we in grote lijnen alles weer teruggebracht naar hoe het oorspronkelijk was. Ik heb zelf veel tijd gestoken in het vinden van bouwhistorisch materialen, dat vind ik belangrijk en ook leuk om te doen. Binnenkort is de woning dan ook echt helemaal af.’
En de schuur, waar de zoektocht mee begon?
‘Die schuur is misschien nog wel mooier dan de molenaarswoning geworden. Hij ziet eruit alsof ie er altijd al heeft gestaan. Ook hier hebben we veel historische bouwmaterialen voor gebruikt, zoals dakpannen en metselstenen. We hebben hagen om de weiden laten planten, meidoorn en beukenhagen zodat de afscheidingen mooi natuurlijk zijn. Het wordt weer een mooi geheel zo en daar zijn we blij mee.’
Kijken?
‘Thije en Fabian zijn nu bezig met een korenmolenaarscursus. We malen nu alleen voor veevoer maar wellicht in de toekomst voor consumptie. We halen voor nu consumptiemeel van een andere molen in Zeddam. In de weekenden en natuurlijk ook op Nationale Molendag worden hier allerhande streekproducten verkocht. Daar komen veel bezoekers op af. Deze molen is waardevol voor de omgeving, iedereen kent de molen. Dat horen we dan ook vaak terug van bezoekers.’
Düffels Möll is te bezoeken in het Nationale Molenweekend en iedere zondag als de vlag buiten hangt. Molenberg 7 te (7039 CL) Stokkum.