Een klimplant is geen probleem zolang de plant niet tot in de goten en onder het dak kruipt, en wanneer de gevel goed gevoegd is. Dat het slecht zou zijn voor een gevel wordt door sommige bouwkundigen beweerd maar net zo vaak weersproken. Klimplanten hebben een isolerende werking.

De gekozen soort heeft wel invloed, bijvoorbeeld:

- De gevraagde klimhortensia, Hydrangea petiolaris, (op schaduwrijk muren),   kan tegen een goed onderhouden gevel staan. Als deze plant eenmaal aan de groei is wel snoeien want hij kan 20 meter worden;

- De wintergroene gewone klimop, Hedera helix, wordt afgeraden. Als er een scheur in de muur zit pakt Hedera de kans om erin te groeien. Er zijn wel andere minder sterk groeiende cultivars;

- Wilde wingerd groeit weliswaar heel snel, maar heeft geen agressieve  hechtwortels, en kan dus tegen de gevel als je bereid bent te snoeien.

Bij twijfel kan altijd een plant gekozen worden die niet zelfhechtend is maar geleid moet worden zoals bijvoorbeeld de Blauwe regen.

Ik wil de gevel van mijn pand opnieuw laten voegen, waar moet ik op letten.
Kijkt u eerst naar eventuele schade. Waardoor wordt deze veroorzaakt en hoe groot is de schade. Is het nodig de volledige gevel opnieuw te laten voegen of kan er ook plaatselijk hersteld worden.

Hoe weet ik of ik een vakman aan het werk heb?
Een paar richtlijnen waar u zelf de voeger op kan beoordelen zijn:
- Worden de stenen niet beschadigd of geraakt bij het uithakken van de oude voeg.
- De nieuwe voeg moet ten minste 2,5 cm diep zijn.
- De samenstelling van de mortel moet passen bij het monument. Een  afwijkende kleur zou een indicatie kunnen zijn dat er een andere samenstelling gebruikt is.

Tip: Laat een proefvlak zetten door de aannemer.

Het voegwerk op een deel van de muur is uitgesleten. Moet nu de hele muur opnieuw gevoegd worden?
Meestal is dit niet nodig. Het is wel belangrijk dat gekeken wordt naar de oorzaak. Waarom is juist dit deel uitgesleten.

De gevel van mijn pand is vies. Kunnen wij deze schoonmaken?
Waarom wilt u uw oude pand er als nieuw uit laten zien. Vaak is het een esthetische overweging. Wilt u toch reinigen zorg er dan voor dat u dit door een deskundig bedrijf laat doen. Het gevaar is dat de bakhuid van de steen wordt afgespoten. Dit levert op termijn grotere problemen op.

In kalk gemetselde muur, waarvan het voegwerk "hersteld" is in een harde zeer dichte mortel. Het metselwerk is inmiddels onherstelbaar beschadigd.

Verzanden van de voeg
Dit komt doordat er in het verleden een te schrale mortel is toegepast.
Door verzandende voegen dringt vooral op hoger gelegen stukken veel water binnen.

Gaterige mortel
In het verleden is de mortel onvoldoende aangedrukt en niet goed gemengd.
Een gaterige mortel vind je vooral bij de aanzetten in de lintvoegen, op het grensvlak van baksteen en op de aansluiting van stootvoegen op lintvoegen. Goed aandrukken en doorstrijken is de enige remedie.

Groei van mos en algen
Mosgroei begint op het grensvlak van voegmortel en baksteen. Worteltjes groeien in de mortel en scheiden zuren af. Deze zuren tasten vervolgens het bindmiddel kalk en/of cement aan. Groei van mos komt door een te hoge vochtbelasting.

Krimpnaden tussen voegen en aansluitend metselwerk
Geringe krimp kan er al toe leiden dat er veel water naar binnen dringt. Dit bevordert de groei van mos. Door een klein beetje trasmeel aan de mortel toe te voegen wordt het krimpen tegengegaan. Krimpscheurtjes in de mortel zelf duidt op een te vette mortel met te fijn zand. Door wat minder bindmiddel en/of wat grover zand toepassen kan dit worden voorkomen.

Schade door vorming van zouten
In voegwerk met kalkspecie kan door aanvoer van sulfaten gips worden gevormd. Dit zwelt op en laat in korsten los. Ook dooizouten zijn zeer schadelijk!

Vorstschade
Door een te veel vocht in het metselwerk zuigt met name zeer dicht voegwerk met fijne poriën het water uit de steen op. In kwakkelwinters zorgt de vorst-dooi cyclus voor aanzienlijke schade.

In de afbeelding hieronder staat een overzicht van diverse typen voegwerk.



Het type voeg bepaald voor een groot gedeelte de uitstraling van het pand. Het streven is altijd om dit beeld in takt te houden bij het vervangen van (gedeeltelijk) voegwerk.


De tekst voor dit artikel is geschreven door de heer A. Stens van de Monumentenwacht Nederland, de organisatie die op een praktische manier bijdraagt aan het behoud van cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en objecten. De Monumentenwacht participeert in Monumenten.nl