U bent hier

Oriëntatie en vooronderzoek

In dit stappenplan wordt zowel aandacht besteed aan complexe restauratietrajecten als aan eenvoudig onderhoud. Bij eenvoudige onderhoudswerkzaamheden zullen een hoop stappen niet relevant zijn. Het is echter in alle gevallen zinvol om eerst op papier te zetten wat het doel van de ingreep is.

Uitgangspunten formuleren

Het is belangrijk om van tevoren een aantal uitgangspunten te formuleren waar u gedurende het proces aan kunt vasthouden. Stel uzelf de volgende vragen:

  • Wat voor soort monument heb ik? Is dat een rijksmonument, gemeentelijk of provinciaal monument of een pand in een beschermd stads- of dorpsgezicht? Dit is niet alleen van invloed op de regelgeving waar u mee te maken krijgt, maar ook op de financiering.
  • Wat is het doel van de ingreep? Gaat het om een kleine onderhoudsbeurt of om een grotere ingreep? Bent u bijvoorbeeld van plan om de functie van het gebouw te veranderen?
  • Wat is de monumentale waarde van het pand? Zit die vooral in de kapconstructie, de gevel of het interieur? Dit is van invloed op de planvorming; minder monumentale delen zouden eventueel gewijzigd kunnen worden.

Om de juiste informatie boven tafel te krijgen, is onderzoek nodig. Het onderzoek valt uiteen in 2 delen: bouwtechnisch onderzoek en bouwhistorisch (of cultuurhistorisch) onderzoek.

Bouwtechnisch onderzoek

Een bouwtechnisch onderzoeksbureau brengt de bouwkundige staat van uw pand in kaart. Dit onderzoek kan bestaan uit onder meer materiaal-, bouwfysisch onderzoek en constructief onderzoek. Dit type onderzoek kan heel praktisch zijn. Door bijvoorbeeld proeven te doen met verschillende technieken of materiaalmonsters kan in dit stadium al duidelijk worden welke vakmensen en leveranciers u nodig heeft. De schadeatlas is een goed hulpmiddel om schadepatronen vast te stellen en te omschrijven. Dat helpt u om het gesprek met uw architect of aannemer te voeren. Tip: laat bouwtechnisch onderzoek door een onafhankelijke partij uitvoeren, dus niet dezelfde partij die de restauratie- of onderhoudswerkzaamheden uitvoert. Denk hierbij aan de Monumentenwacht, een bouwkundig onderzoeks- en adviesbureau of een gespecialiseerde restauratiearchitect. Lees meer over de selectie van een advies- of architectenbureau in stap 2.

Monumentenwacht

Om een monument in goede staat te brengen én te houden is regelmatige inspectie van groot belang. Daarom werkt de Monumentenwacht op basis van een abonnement dat bestaat uit een periodieke inspectie en rapportage. Zowel gemeentelijke, provinciale als rijksmonumenten komen voor een abonnement in aanmerking. De Monumentenwacht neemt de bouwtechnische staat van het pand op en levert een rapportage die de eigenaar kan gebruiken in de opdrachtverstrekking aan de aannemer. De Monumentenwacht is per provincie anders opgezet en kan zowel en inspectie- als een adviestaak hebben. Voor de Monumentenwacht in uw provincie kijk hier.

Cultuurhistorisch onderzoek

Cultuurhistorisch onderzoek is een verzamelnaam voor verschillende vakgebieden. Zo helpt bouwhistorisch onderzoek om inzicht te krijgen in de bouwgeschiedenis en de historische waarden van het pand. In bepaalde gevallen kan ook onderzoek plaatsvinden naar bijvoorbeeld stedenbouw, tuinhistorie, archeologie en monumentaal schilderwerk. Let op: in sommige gemeenten is bouwhistorisch onderzoek een voorwaarde voor een omgevingsvergunning voor een (rijks)monument. Lees meer over bouwhistorisch onderzoek.

Keuzes maken

De beslissing om delen van uw pand te behouden, te repareren of te vervangen heeft invloed op het historische karakter van uw monument, de werkzaamheden en het bijbehorende kostenplaatje. Lees meer over het onderscheid tussen conserveren, repareren en vervangen.