U bent hier

Alles over

Praktische tips

Monumentale waarden koesteren

Geschikt voor hedendaags gebruik

Als monumenteigenaar bent u trots op uw historische pand. Het gebouw moet zich echter ook lenen voor hedendaags gebruik. Hoe kunnen veranderingen en reparaties worden uitgevoerd zonder monumentale waarden aan te tasten?

Handhaaf de structuur

Met de ‘structuur’ wordt de indeling van het gebouw bedoeld. Als er radicaal in de structuur wordt ingegrepen, tast dit de monumentale waarde aan. Laat de plattegrond dan ook zoveel mogelijk intact. Het is bijvoorbeeld wel acceptabel om een wc in een monument in te bouwen maar niet om een kamer-en-suite in een grachtenpand uit te breken om een grote restaurantzaal te maken. Ook met het aanbrengen van een extra trappenhuis of een lift wordt de structuur van een pand al snel geweld aangedaan.

Maak ingrepen reversibel

Bedenk of de geplande ingreep is bedoeld voor de lange termijn of alleen voor het huidige gebruik. Als de aanpassing van tijdelijke aard is, zorg dan dat die reversibel is. Dat houdt in dat de ingreep met de jaren weer is terug te draaien, zonder monumentale waarden aan te tasten. Zo kan bijvoorbeeld een badkamer op een zolderverdieping worden aangebracht als een ‘los doosje’ binnen de structuur.

Oog voor details

De monumentale kwaliteiten moeten zo duidelijk zijn dat niemand het in zijn hoofd zal halen om ze aan te tasten. Dat ligt voor de hand bij imposante blikvangers zoals stijlkamers met goudleerbehang of een 17de-eeuwse balklaag met versierde sleutelstukken. Maar voor iets minder opvallende details zoals het restant van een bedstee of een vroeg 20e-eeuwse paneeldeur met origineel hang- en sluitwerk geldt het net zo goed. Het is dus van belang om letterlijk te weten wat je in huis hebt en ook dit soort ‘kleine’ dingen goed te onderhouden.

Doe onderzoek

Ga met uw verbouwing niet over één nacht ijs, maar neem de tijd. Uw monument zit niet te wachten op de snelste restauratie of verbouwing, maar op de meest duurzame. Schakel een gespecialiseerde architectuur-, bouwhistoricus of restauratiearchitect in die u kan helpen om de monumentale waarden van het pand in kaart te brengen. U kunt ook zelf aan de slag door oude (bouw)tekeningen te bekijken in het gemeente- of provinciale archief, het archief van het Nieuwe Instituut in Rotterdam of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort.

Maak een restauratieplan

Goed onderzoek en een periode voor reflectie op het plan verdienen zich terug. Zo komt u als eigenaar niet voor vervelende verrassingen te staan. Een goede adviseur of restauratiearchitect kan u helpen bij het onderzoek, de voorbereiding en uitvoering van restauraties en verbouwingen. Door een gedegen restauratieplan op te stellen wordt de kans op tegenvallers een stuk minder. Maar hoe goed uw voorbereidingen ook zijn, bij het restaureren of verbouwen van een monument is het onmogelijk om alles van tevoren te weten. Wees daarom flexibel en stel het restauratieplan bij wanneer daar aanleiding voor is.

Maatregelen duurzaamheid

In beheer, renovatie en restauratie van monumenten is aandacht voor duurzaamheid vanzelfsprekend. Maar een groot aantal energiebesparende maatregelen strookt niet met de constructie van historische gebouwen en leidt zelfs tot schade. Ook wringt de wens om een monument energiezuinig te maken vaak met de beschermde cultuurhistorische waarde van een gebouw. Wat is technisch mogelijk en wat is wenselijk? Wat laat de overheid toe?
De Toolkit duurzaam erfgoed geeft antwoord  op deze vragen. De oplossingen sluiten aan bij de voorwaarden die de overheid stelt en bieden houvast bij de beoordeling van bouwplannen.