U bent hier

De monumentenzorg verklaard

Monumentenzorg is een breed begrip. Binnen het vakgebied werken verschillende instellingen, elk vanuit een eigen invalshoek om monumenten te behouden, te beschermen of te herstellen.  We leggen graag uit wat het onderscheid is tussen een aantal van deze instellingen die onder de term vallen.

1. Overheidsinstellingen

Het komt vaker voor dat de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wordt aangeduid als Monumentenzorg. In het verleden heette deze dienst dan ook de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Het is een dienst die het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ondersteunt met voorstellen voor beleid en adviseert over de aanwijzing van monumenten. Ook houdt de dienst een rijksmonumentenlijst bij en biedt burgers informatie over hoe met hun monument om te gaan. Ook gemeenten hebben een vergelijkbare dienst, maar dan op regionale schaal. Deze ondersteunen echter het college van B&W. In sommige gemeenten is de monumentencommissie gecombineerd met de welstand. In dat geval toetst de organisatie de bouwplannen ook aan de welstandseisen van de gemeente. 

2. Particuliere belangenorganisaties

Toen er, zo’n honderd jaar geleden, ook verschillende particuliere en marktgerichte belangenorganisaties ontstonden die zich inzetten voor monumenten werd de term monumentenzorg breder ingezet om het hele vakgebied mee aan te duiden. Particuliere instellingen behartigen de monumenten vanuit de belangen van de eigenaar (bijvoorbeeld belangenvereniging Bewoond Bewaard) of vanuit het stadschoon (bijvoorbeeld Erfgoedvereniging Heemschut).

3. Monumentenorganisaties met bezit

Naast belangenverenigingen zijn er ook particuliere organisaties die monumenten zelfstandig beschermen. Zij verwerven historische panden en restaureren ze om ze vervolgens te verhuren. Bekende instellingen zijn Stadsherstel en de Vereniging Hendrick de Keyser.

4. Monumentenwacht

De provinciale monumentenwachten zijn onafhankelijke organisaties van monumentenadviseurs. Monumenteneigenaren die lid zijn van een provinciale monumentenwacht ontvangen verschillende voordelen, zoals regelmatige inspectie en onderhoudsadvies van hun monument.

Buiten deze vier categorieën bestaan er nog vele organisaties die vanuit de eigen deelonderwerpen bijdragen aan de zorg voor monumenten. Gezamenlijk vormen zij het bonte samenspel van de monumentensector. Zij zorgen er gezamenlijk voor dat de Nederlandse monumenten nog beter behouden blijven.