U bent hier

Beschermde stads- en dorpsgezichten: een klasse apart

beschermd stadsgezicht
07 juni 2018

Vorige week is een groot deel van de Rotterdamse wijk Heijplaat aangewezen als het 9e rijksbeschermde stadsgezicht van de stad. We hebben in Nederland verschillende manieren om de bebouwde omgeving te beschermen en deze beschermde stads- en dorpsgezichten zijn een bijzondere categorie. Al bestaat er over de details soms nog verwarring. Toch zijn er sinds de invoering in 1961 inmiddels ruim 400 van deze gebieden aangewezen. Wat betekent deze status en wat heeft dit voor gevolgen voor eigenaren?
 

Beschermen van de structuur

Net als bij monumenten wordt bij de beschermde gezichten historische bebouwing beschermd, maar er zijn grote verschillen. Het doel van de stads- en dorpsgezichten is niet om individuele panden te beschermen. Het gaat hier vooral om de samenhang van de bebouwing en de ruimte en eventueel het groen. Bij Heijplaat is dit ooit door een stedenbouwkundige bedacht, maar vaak ook is deze historisch zo gegroeid. Bij elkaar vormen die elementen een unieke stadsbeeld dat het verdient om te worden behouden.

Denk bijvoorbeeld aan de binnensteden van Gouda, Delft of Deventer, waar de historische opzet nog te zien is. Kleine, smalle straatjes en stegen, de hoogte en kleuren van de panden, de hofjes en de grachten; het draagt allemaal bij aan de historische beleving. Vaak is ook een onbelemmerd uitzicht het behouden waard. Bijvoorbeeld bij historische vestingwerken als in Hellevoetsluis of Naarden.

Deze kaart van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed toont alle gezichten die door het Rijk zijn aangewezen. Daarnaast wijzen veel gemeenten ook eigen stadsgezichten aan. Overzichten hiervan vraagt u in de meeste gevallen bij de betreffende gemeente op.

Wat kan wel en wat kan niet?

Panden in een beschermd stadsgezicht krijgen niet automatisch de monumentenstatus. In sommige gevallen staat het eigenaren nog steeds vrij om panden in beschermde gezichten te verbouwen of zelfs te slopen. Binnen de gezichten gelden echter wel regels die het historische beeld beschermen. Zo is bijvoorbeeld hoge bebouwing of een aanbouw niet toegestaan. Voor elk beschermd gezicht worden deze regels in het betreffende bestemmingsplan vastgelegd. Omdat deze regels soepeler zijn dan voor monumenten gelden de financiële voordelen voor monumenteigenaren niet. Toch heeft bijvoorbeeld de gemeente Rotterdam de Rotterdamse Restauratie-hypotheek voor beeldbepalende panden in een beschermd gezicht. Op de website van het Restauratiefonds vindt u meer informatie. Bij het loket van uw gemeente krijgt u informatie over het bestemmingsplan en de bijbehorende mogelijkheden.

Alles over