• Verduurzamen gaat over energiebesparen en CO₂-uitstoot verminderen. Denk aan isoleren, ventileren en duurzame energiebronnen zoals warmtepompen.
• Klimaatadaptatie gaat over aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Het doel is schade en overlast door extreem weer te voorkomen, bijvoorbeeld door regenwater op te vangen of hitte buiten te houden. 

Beide zijn belangrijk, maar vragen om een andere aanpak. Bij verduurzamen kijkt u vooral naar binnen (energiegebruik), bij klimaatadaptatie ook naar buiten (omgeving, water, groen). 

Klimaatadaptatie is belangrijk voor monumenten omdat deze kwetsbare erfgoedobjecten vaak niet ontworpen zijn om de extremen van het huidige en toekomstige klimaat te weerstaan. 

Bescherming tegen fysieke schade, bijvoorbeeld: 

• Extreme weersomstandigheden zoals hevige regen, stormen en hittegolven kunnen leiden tot erosie, scheuren en waterschade aan historische gebouwen.
• Stijgende zeespiegels en overstromingen vormen een directe bedreiging voor monumenten in laaggelegen gebieden.
• Dalende grondwaterstanden kunnen funderingen aantasten, vooral bij gebouwen met paalfundering of historische tuinen. 

Leren van het verleden 
Monumenten laten zien hoe mensen vroeger omgingen met water, klimaat en bouwtechnieken. Die historische kennis biedt waardevolle inzichten voor duurzame en effectieve klimaatadaptatie vandaag. 

Aanpassingen aan uw woning 

Groen dak of gevel:  

• Leg een sedumdak, natuur- of retentiedak aan.
• Leg een groene gevel aan.
• Vergroen uw schutting. 

Zonwering en ventilatie, houdt uw woning koel tijdens hittegolven:

• Plaats zonwering of gebruik luiken (historisch én effectief).
• Bekijk de mogelijkheden van natuurlijke zonwering door het plaatsen van heggen of (lei)bomen.  

Voorkom wateroverlast 

• Denk aan drempelverhoging.
• Zorg voor een goede afwatering van regenwater (dakgoten schoon, regenpijpen schoon en bij voorkeur aangesloten op infiltratie).
• Koppel de regenpijp af als deze op het riool aangesloten is.  

Bescherm de fundering: vooral bij oudere huizen met houten palen is het belangrijk om verzakkingen door droogte te voorkomen. Dit soort verzakkingen gebeuren vaak wel in een groter gebied. 

• Houd de grond rondom uw huis vochtig in droge periodes, bijvoorbeeld met infiltratiekratten of een regenton.
• Controleer regelmatig op scheuren in muren of verzakkingen. 

Maak de tuin klimaatbestendig

Tegels eruit, groen erin: meer groen zorgt voor verkoeling en helpt regenwater in de bodem te laten zakken in plaats van naar het riool. 

Voorkom wateroverlast:  

• Overweeg een regenton of wadi in de tuin om regenwater op te vangen.
• Plaats infiltratiekratten. 

Regenton plaatsen: hiermee vangt u het regenwater op voor droge periodes. 

Groene erfafscheiding: kies voor een natuurlijke erfafscheiding door gebruik te maken van heggen en/of bomen.  

Inheemse planten kiezen: deze zijn beter bestand tegen lokale weersomstandigheden en vergen minder onderhoud. Plant een boom. 

Voorkom uitdroging: zorg voor bodembedekkers, infiltratiekratten en of infiltratiebuizen. 

• Lokale subsidies of stimuleringsregelingen: diverse provincies en gemeenten bieden extra steun voor het aanleggen van groene daken of het vergroenen van tuinen. 
• Duurzame Monumenten-Lening: voor energiemaatregelen, soms ook in combinatie met adaptieve maatregelen.