Kasteel Middachten is niet toevallig ergens ontstaan. Het is strategisch gelegen tussen de hoge Veluwezoom en het lage moerassige land in een lus van de rivier de IJssel. Kasteel Middachten is dus gebouwd op een uitstekende locatie voor een verdedigingswerk. Het kasteel met zijn voorburcht was van oorsprong een versterkt huis met grachten en dikke muren waarbinnen de bewoners zich bij aanvallen veilig konden voelen.

Middachten wordt voor het eerst genoemd in 1190 als vrij goed van Jacobus de Mithdac. Aan het begin van de 14e eeuw droeg Everardus van Middachten de bezitting (ter bescherming) over aan Reinald Graaf van Gelre. Everardus ontving het vervolgens van de graaf in leen terug. Everardus van Middachten is stamvader van alle latere Heren en Vrouwen van Middachten.

Bijzonder is dat Middachten nooit is verkocht. Het is vererfd in zowel mannelijke als vrouwelijk lijn en het was in handen van de geslachten Steenre, Raesfelt, Reede, Bentinck en nu Ortenburg. Naast het kasteel met zijn voorburcht en tuinen omvat het landgoed ook bossen en boerderijen. Alle gebouwen die tot het landgoed behoren zijn gemakkelijk te herkennen aan de rood-wit geschilderde luiken. Rood en wit zijn de kleuren van het wapen van de familie van Middachten.

Het jaar 1673 is belangrijk in de geschiedenis van Middachten. De Franse troepen trokken zich toen terug nadat Stadhouder Willem III de stad Bonn had veroverd op de Fransen. Middachten was eigendom van Godard van Reede en zijn echtgenote Ursula van Raesfelt. Het kasteel werd verwoest en Paleis Het Loo in Apeldoorn was voor Godard van Reede aanleiding om de verwoeste burcht te verbouwen (1694-1697).

De binnenplaats van de middeleeuwse burcht werd omgebouwd tot een trappenhal en afgesloten door een rijk met stucwerk versierde koepel. Het kasteel is na deze verbouwing niet meer wezenlijk veranderd. Wel is het interieur door de eeuwen een aantal keren gerestaureerd en dat heeft zijn sporen nagelaten. De indeling van het onderhuis is wel meerdere malen aan de eisen van de tijd aangepast.

Rond het nog steeds bewoonde kasteel ligt een park. De aanleg van de tuinen volgde de mode van de afgelopen eeuwen. Zo werd in de achttiende eeuw, geïnspireerd door Versailles, een formeel park aangelegd met geschoren hagen, vormbomen en steile taluds. Later kwamen er, onder invloed van de Engelse landschapsstijl, glooiende grasvelden en groepen bomen. Na een enorme versobering rond de Tweede Wereldoorlog is het park in de jaren tachtig van de vorige eeuw gerenoveerd.

Opvallend zijn het openluchttheater met coulissen van taxushagen en de oude kleurrijke rozen die langs een latwerk in rococostijl klimmen. Er groeien zeldzame bomen zoals de Libanon ceder en de Ginkgo biloba.