Veelgestelde vragen

Ja, er zijn vier typen monumenten in Nederland.

1) rijksmonumenten
2) gemeentelijke monumenten
3) provinciale monumenten.
4) Daarnaast kunnen (delen van) steden en dorpen aangewezen worden als beschermd stads- of dorpsgezicht. In deze beschermde delen kunnen door de gemeente beeldbepalende panden worden aangewezen.

Een rijksmonument is een pand van minstens 50 jaar oud dat door de cultuurhistorische waarde en schoonheid van nationaal belang is. Hierdoor wordt het pand door de rijksoverheid beschermd met als doel de monumentale waarde ervan te behouden. Nederland heeft ongeveer 55.000 rijksmonumenten.

Een gemeente of provincie kan besluiten een monument te beschermen door een gemeentelijke of provinciale verordening. De gemeente doet dit door een gemeentelijke of provinciale monumentenlijst op te stellen. Dit zal veelal gedaan worden als als het pand geen nationale betekenis heeft, maar lokaal gezien wel historische waarde heeft.

De Monumentenwet 1988 omschrijft beschermde stads- of dorpsgezichten als 'groepen van onroerende zaken die van algemeen belang zijn wegens hun schoonheid, hun onderlinge samenhang of cultuurhistorische waarde’. Binnen een beschermd stads of dorpsgezicht liggen beeldbepalende panden om de historische karakteristieken te behouden en nadrukkelijk plaats te geven in de toekomstige ontwikkelingen. De gemeente stelt als uitvloeisel van de aanwijzing een aangepast bestemmingsplan op.
Binnen een beschermd stads of dorpsgezicht is niet elk pand een monument.

U kunt dit op drie manieren doen:
1. Via de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Zij beheert het register met rijksmonumenten. Op basis van postcode en huisnummer kan een medewerker nakijken of het pand in het register voorkomt. U kunt contact opnemen met de InfoDesk van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het telefoonnummer is (033) 4217456 en het e-mailadres: info@cultureelerfgoed.nl.

2. Verder kunt u kijken in de akte van levering. Als uw pand een monument is, moet hierin vermeld staan dat het om een rijksmonument gaat (bescherming volgens Monumentenwet 1988).

3. Tot slot kunt u navraag doen bij het Kadaster. In het uitreksel staat dan de vermelding Monumentenwet 1988. Een uitreksel kunt u online bestellen via de website van het Kadaster.

Bij de afdeling monumentenzorg van de gemeente kunt u navragen of een pand op de gemeentelijke monumentenlijst voorkomt. De gemeente bepaalt in haar monumentenverordening of een pand op de gemeentelijke monumentenlijst komt
Provinciale monumenten komen alleen voor in de provincies Noord Holland, Drenthe. Limburg kent een autonoom monumentenbeleid.  Net als gemeenten bepalen ook de provincies welke panden op de lijst komen. U kunt bij de betreffende provincies navragen of het pand een provinciaal monument is.

Helaas kunt u het zogenoemde monumentenschildje niet zomaar aanvragen, omdat het niet bedoeld is als herkenningsteken van alle rijksmonumenten. In het Verdrag van Den Haag (1954) is een afspraak gemaakt over de bescherming van de belangrijkste monumenten in tijden van oorlog en andere rampspoed. Monumenten die hiervoor in aanmerking komen, krijgen het blauwwitte schildje op de gevel via de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De Rijksdienst is wel bezig met een herkenningsteken voor rijksmonumenten. Voor meer informatie neemt u contact op met de InfoDesk van de Rijksdienst via info@cultureelerfgoed.nl.

Voor meer informatie over het blauw-witte schildje kunt u terecht bij de Stichting Blue Shield Nederland.