Het aanbrengen van dubbelglas levert bij klassieke ramen vaak problemen op. Het glas is meestal te dik voor het bestaande raamkozijn. En een heel nieuw raamkozijn heeft een nadelige uitwerking op het aangezicht en de monumentale waarde van het pand.

Een alternatief voor dubbelglas is het speciale isolerende (gelaagde) enkelglas. Dit heeft dezelfde oneffen uitstraling aan de buitenzijde als historisch glas, maar doordat de binnenzijde vlak is, wijkt het zicht naar buiten nauwelijks af van dat van modern glas. Het glas is iets dikker dan gewoon enkelglas, maar veel dunner dan dubbelglas, waardoor het vaak in het bestaande raam kan worden aangebracht. Door een speciale folie tussen de lagen van het glas isoleert het veel beter dan gewoon enkelglas en dit komt bovendien de geluidwering en veiligheid ten goede. De isolerende werking van dit glas is bijna net zo goed als dat van dubbelglas, in de praktijk soms zelfs beter. Bovendien loopt de isolatiewaarde van dit speciale enkelglas in de loop van tijd niet terug, zoals dat wel het geval is bij dubbelglas.

Gewichten

Door het hogere gewicht kan het wel nodig zijn om de ophanging van de ramen en eventueel  de gewichten van de schuifvensters aan te passen. Het is meestal mogelijk om met lood de bestaande gewichten te verzwaren of te vervangen. Als hiervoor echter te weinig ruimte is kunt u deze ook vervangen door veren die speciaal voor dit doel zijn gefabriceerd en onzichtbaar op de plek van de gewichten geplaatst kunnen worden.

Ook het plaatsen van een achterzetraam kan uitkomst bieden. Het oorspronkelijke raam en kozijn worden dan behouden. Een aandachtspunt is de tussenruimte. Deze moet geventileerd blijven met buitenlucht om vochtophoping door de vochtige binnenlucht te voorkomen. De positie van het achterzetraam is vaak afhankelijk van de bestaande opbouw van het kozijn en de afstand van het raam ten opzicht van de binnenmuur. Sommige vensters zijn echter zo rijk gedecoreerd dat het aanbrengen van achterzetramen niet mogelijk is. Een deskundige fabrikant, aannemer of uw gemeente kan u informeren over de mogelijkheden. 

Dichten van kieren

Het plaatsen van isolatieglas alleen is  niet voldoende, dit heeft nauwelijks effect zonder kierdichting. Via de kieren kan veel warmte ontsnappen en er kan hinderlijke tocht ontstaan.
Soms is het al voldoende om het raam goed te verstellen, zodat de speling rond het raam minder wordt. Dat is vaak ontstaan door scheefzakken van de vensters. Mocht dit niet voldoende zijn dan zijn er voor het afdichten van de kieren verschillende producten op de markt, speciaal gericht op tochtwering bij historische ramen.
 
Het is ook aan te raden om naden tussen de kozijnen en de gevel af te dichten. Dit kunt u het beste doen met een dampopen voeg van kalkspecie. Hierbij is het verstandig om de kalkvoeg net naast het kozijn in te snijden om scheurvorming te voorkomen. Gebruikt u kit dan kan het vocht wat onder andere via het metselwerk in de muur komt niet voldoende uittreden en kan er schade aan het houtwerk ontstaan.

Alles “potdicht” maken heeft echter geen zin. Hierdoor kan de binnenlucht te vochtig worden, wat schadelijk kan zijn voor zowel uw pand als uw eigen gezondheid!

Voorkom vochtproblemen: ventileer!

In de ruimte waar u de verbeteringen aanbrengt moeten voldoende ventilatievoorzieningen aanwezig blijven. Door het aanbrengen van tochtwering vermindert de natuurlijke “luchtigheid” of het “ademen” van het gebouw. Hierdoor kan een ongezonde luchtkwaliteit ontstaan! En waar de warme, vochtige binnenlucht eerst condenseerde op het enkelglas of werd weggeventileerd via de kieren bij de ramen kan het nu gaan condenseren op andere onderdelen als balkkoppen of zich nestelen op slecht geventileerde delen achter de zitbank, kasten of het plafond, uit het zicht. Bouwmaterialen kunnen dan gaan schimmelen en in een ernstig geval zelfs doorrotten, zoals bij balkoppen in de muur, onder de vloer. Bovendien kost het opwarmen van vochtige lucht veel meer energie dan het opwarmen van droge lucht “buitenlucht”, wat een deel van uw besparing weer teniet zou doen.

Maak de ventilatievoorzieningen het liefst regelbaar. Gebruik een rooster dat u aan de weersomstandigheden kunt aanpassen, maar die niet geheel afgesloten kunnen worden. Hiervoor zijn diverse ventilatieproducten in de handel. Er zijn ook systemen verkrijgbaar die weggewerkt kunnen worden in het kozijn, zodat het historische kwaliteit van uw pand minder wordt aangetast.

Indien het niet mogelijk is voldoende te ventileren via de kieren en roosters kan een elektrisch aangedreven mechanisch ventilatiesysteem, al of niet lokaal, een oplossing bieden. Hierbij moet u er wel op letten dat deze goed ingeregeld wordt en niet volledig uitgeschakeld mag worden. Ook is het belangrijk dat er net zo veel buitenlucht wordt aangevoerd als er wordt afgevoerd om te voorkomen dat door onderdruk in de woning ongewenste luchten zoals afvoergassen van een kachel (koolmonoxide) of rioolontluchting worden aangezogen.

Wat kan uw gemeente voor u betekenen

Tenslotte geldt dat u voor alle ingrepen het beste eerst contact kunt opnemen met uw gemeente. Bij monumenten zijn immers zowel het uiterlijk van het gebouw als het historische materiaal beschermd. Uw gemeente kan met u meedenken over de meeste geschikte keuzes die horen bij zowel uw pand als uw wensen. Samen kijkt u naar de mogelijkheden en beperkingen. En wellicht heeft uw gemeente voorbeelden en verwijzingen waarmee ze u op weg helpen.

KISSZ netwerk

De tekst van deze pagina is geschreven door het KISSZ-netwerk "duurzame monumenten", Zuid Holland. KISSZ staat voor Kennis In Synergie in een Sustainable Zuid Holland en verbindt kennis en beleid om duurzaamheidsthema’s op te lossen.